ΟΡΓΑΝΟΓΕΝΗ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ

 Λιθάνθραξ.

  Ὁ  λιθάνθραξ  εἶναι  πέτρωμα  μὲ  μέλαν  χρῶμα καὶ   παρουσιάζεται   ποικιλοτρόπως   (εἰκ.   20).   Οὗτος   ἄλλοτε θραύεται, ἄλλοτε εἶναι μαλακὸς καὶ ἀποβάφει καὶ ἄλλοτε σκληρὸς μὲ ἰδιάζουσαν λάμψιν. Ἡ ἐξαιρετικὴ καὶ σπουδαία ἰδιότης του εἶναι ὅτι καίεται πρὸς διοξείδιον τοῦ ἄνθρακος, ἀναπτύσσει δὲ κατὰ τὴν καῦσίν του μεγάλην θερμότητα καὶ ἀφήνει ὑπόλειμμα τὴν τέφραν.

Ὁ λιθάνθραξ περιέχει 75 - 90 % ἄνθρακα, ἀπαντᾷ δὲ εἰς ὡρισμένα μέρη τῆς γῆς, ὅπου ἀποτελεῖ τὰς λιθανθρακοφόρους περιοχάς.

Εὑρίσκεται   εἰς   βάθη   κατὰ   τὸ   μᾶλλον   ἢ   ἧττον   μεγάλα.

Ἐξάγεται   συνήθως   δι’   ἀνορύξεως   φρεάτων   κατακορύφων,   ἐκ τῶν  ὁποίων  ἀναχωροῦν  ὁριζόντιοι  στοαί,  αἱ  ὁποῖαι  συναντοῦν τὰ  διάφορα  στρώματα  τῶν  λιθανθράκων  (εἰκ.  21).  Ὁ  λιθάνθραξ εὑρίσκεται  συνήθως  μεταξὺ  ἀμμολίθων  καὶ  σχιστολίθων  καὶ εἰς  τὰ  μέρη  τῆς  ἐπαφῆς  ἀπαντῶμεν  συνήθως  ἐξανθρακωμένα λείψαυα φυτῶν, φύλλων, καρπῶν, βλαστῶν κ.λ. μὲ πολὺ εὐκρινεῖς λετιτομερείας τοῦ ἱστοῦ των. Ἐνίοτε εὑρίσκομεν ἐντὸς κοιτασμάτων λιθανθράκων ὁλοκλήρους κορμοὺς δένδρων ἐνανθρακωμένους. Ἐὰν παρατηρήσωμεν  λεπτὴν  τομὴν  λιθάνθρακος  διὰ  μικροσκοπίου, διακρίνομεν   ἐνίοτε   εὐκρινῶς   τὸν   φυτικὸν   ἱστόν.   Ἐκ   τούτων συμπεραίνομεν  ὅτι  ὁ  λιθάνθραξ  προῆλθεν  ἀπὸ  διάφορα  τεμάχια φυτῶν, τὰ ὁποῖα παρεσύρθησαν ὑπὸ τῶν ὑδάτων καὶ μαζὶ μὲ ἄλλα  ὑλικὰ  συνεσωρεύθησαν  καὶ  ἀπετέθησαν  εἰς  τοὺς  πυθμένας βαλτοτόπων (ἑλῶν, λιμνῶν κ.λ.π.). Ἐκεῖ ἐπεχώσθησαν ἀπὸ ἄμμον καὶ ἄργιλου καὶ ὄλίγον κατ’ ὀλίγον μετεβλήθησαν εἰς ἄνθρακα. Ἡ μεταβολὴ αὕτη ὀνομάζεται ἐνανθράκωσις καὶ συνετελέσθη μακρὰν τοῦ  ἀέρος.  Ὀφείλεται  δὲ  αὕτη  εἰς  πολλὰς  αἰτίας  καὶ  κυρίως  εἰς βακτήρια, τὰ ὁποῖα ἀνεκαλύφθησαν ἐπὶ τῶν φυτικῶν λειψάνων τῶν λιθανθράκων. Χάρις εἰς αὐτὰ τὰ μικροσκοπικὰ ὄντα τὰ βακτήρια, τὰ  φυτικὰ  λείψανα  ἀποσυντίθενται  διὰ  μικροβιακῶν  ζυμώσεων καὶ  μεταβάλλονται  εἰς  μίαν  ζύμην  ἢ  εἰς  πηλὸν  μαῦρον.  Οὗτος στερεοποιούμενος δίδει τὸν λιθάνθρακα. Εἰς μερικὰς περιπτώσεις ἡ  ἐνανθράκωσις  τῶν  φυτῶν  ἐγένετο  ἐπὶ  τόπου  μέσα  εἰς  τὰ  ἕλη, ἐντὸς  τῶν  ὁποίων  ἐβλάστανον  τὰ  φυτὰ  ταῦτα,  διότι  εὑρέθησαν εἰς  ἀνθρακωρυχεῖα  πλησίον  τοῦ  Ἁγ.  Στεφάνου  (Γαλλίας)  κορμοὶ δένδρων μὲ τὰς ρίζας των βυθισμένας ἐντὸς τοῦ ἐδάφους (εἰκ. 22).

Ὁ λιθάνθραξ συνεπῶς εἶναι πέτρωμα, τὸ ὁποῖον ἐσχηματίσθη ἀπὸ  συσσώρευσιν  φυτικῶν  τεμαχίων,  τὰ  ὁποῖα  κατεκάθησαν εἰς  τοὺς  πυθμμένας  βαλτοτόπων,  ἑλῶν  ἢ  λιμνῶν,  καὶ  διὰ  τοῦτο κατατάσσομεν αὐτὸν εἰς τὰ ἱζηματογενῆ (ὑδατογενῆ) πετρώματα.Ἡ χρῆσις του εἶναι εὐρυτάτη διὰ θέρμανσιν, κίνησιν μηχανῶν, εἰς τὴν βιομηχανίαν, παρασκευὴν ἀεριόφωτος κ.ἄ.