Διατάραξις τῶν στρωμάτων διὰ διαρρήξεως καὶ μετακινήσεως αὐτῶν. Ρήγματα. Μεταπτώσεις.

 

Διατάραξις    τῶν    στρωμάτων    διὰ   διαρρήξεως    καὶ μετακινήσεως  αὐτῶν. 

Ρήγματα.  Μεταπτώσεις.

Ἡ μεγάλη ἢ μικρὰ εὐκολία, μὲ τὴν ὁποίαν πτυχοῦνται τὰ πετρώματα, ἐξαρτᾶται  ἀπὸ  τὴν  πλαστικότητά  των.  Εἰς  μάζας  ὀγκώδεις  τὰ σκληρὰ πετρώματα δὲν πτυχοῦνται ὅπως τὰ μαλακά.

Ὅπου δὲ τὰ πετρώματα δὲν εἶναι εὔκαμπτα, θραύονται ταῦτα κατὰ τὴν κάμψιν εἰς τὰ σημεῖα ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ πίεσις εἶναι μεγαλυτέρα  καὶ  γίνεται  ὑπέρβασις  τοῦ  ὁρίου  ἀντοχῆς  των.  Αἱ τοιαῦται  διακοπαὶ  τῆς  συνεχείας  τούτων  λέγονται  ρήγματα.  Δι’ αὐτῶν ὁ στερεὸς φλοιὸς κατατεμαχίζεται εἰς διάφορα τμήματα, τὰ ὁποῖα καλοῦυται τεμάχη.

Πολλάκις   συμβαίνει   τὰ   διὰ   τῶν   ρηγμάτων   σχηματιζόμενα  τεμάχη,  ἄλλα  μὲν  νὰ  παραμένουν  ἀκίνητα,  ἄλλα  δὲ  νὰ μετακινοῦνται  κατὰ  μῆκος  τῶν  ρηγμάτων.  Τὸ  ρῆγμα,  τὸ  ὁποῖον συνοδεύεται  καὶ  ὑπὸ  μετακινήσεως,  καλεῖται  μετάπτωσις.  Ἡ μετάπτωσις ἐκδηλοῦται συνήθως καὶ ὡς καταβύθισις. Εἰς ἑκάστην μετάπτωσιν διακρίνομεν δύο σκέλη, τὰ ὁποῖα κεῖνται ἑκατέρωθεν τοῦ ρήγματος. Εἰς τὴν καταβύθισιν τὸ ἓν ἐκ τῶν σκελῶν, τὸ ὁποῖον κατεβυθίσθη,  εὑρίσκεται  χαμηλότερον  ἀπὸ  τὸ  ἄλλο  τὸ  ὁποῖον παρέμεινεν  ἀκίνητον.  Τὸ  μέγεθος  τῆς  μετατοπίσεως,  τὴν  ὁποίαν ὑπέστη  τὸ  καταβυθισθὲν  σκέλος,  καλεῖται  ὕψος  ἅλματος.  Τοῦτο ποικίλλει ἀπὸ ὀλίγα μέτρα μέχρι 2000 μ, καὶ πλέον.

Κατὰ τὴν μετάπτωσιν τὸ καταβυθιζόμενον σκέλος τρίβεται ἐπὶ τοῦ  σκέλους,  τὸ  ὁποῖον  παραμένει  ἀκίνητον.  Ἡ  τριβὴ  αὐτὴ  εἶναι πολλάκις  τόσον  ἰσχυρά,  ὥστε  ἡ  ἐπιφάνεια  τῶν  στρωμάτων  τοῦ ἀκινήτου  σκέλους,  ἡ  ὁποία  ὑφίσταται  τὴν  τριβήν,  νὰ  γίνῃ  λεία ἢ καὶ ἐνίοτε κατοπτρική. Ἡ ἐπιφάνεια αὐτὴ καλεῖται κάτοπτρον τῆς μεταπτώσεως (εἰκ. 44). Ἓν τοιοῦτον κάτοπτρον παρουσιάζει ἡ

ἀπότομος ἀσβεστολιθικὴ πλευρὰ τῶν Γερανείων ὀρέων παρὰ τὴν Κακὴν Σκάλαν, μεταξὺ Μεγάρων καὶ Κινέτας, ἡ ὁποία ἐγεννήθη διὰ μεταπτώσεως.