Ὁρισμὸς τῆς Γεωλογίας καὶ διαίρεσις αὐτῆς.

 Ὁρισμὸς  τῆς  Γεωλογίας  καὶ  διαίρεσις  αὐτῆς.

  α΄)  Ἔχετε διδαχθῆ ἀπὸ τὴν Ἱστορίαν καὶ τὴν Γεωγραφίαν τὰ ἀκόλουθα: πρῶτον ὅτι κατὰ τὸ 480 π.Χ. ὁ Λεωνίδας μετὰ 300 Σπαρτιατῶν προέβαλεν ἀντίστασιν εἰς τὴν στρατιὰν τῶν Περσῶν, ἡ ὁποία προήλαυνε τότε πρὸς τὰς Ἀθήνας, εἰς τὸ Στενὸν τῶν Θερμοπυλῶν, τὸ ὁποῖον τότε ἦτο  τόσον  στενὸν  ὥστε  δύο  ἅμαξαι  προχωροῦσαι  ἀντιθέτως  δὲν ἠδύναντο  νὰ  διασταυρωθοῦν  καὶ  νὰ  διέλθουν  ταυτοχρόνως  διὰ τοῦ Στενοῦ. Σήμερον τὸ στενὸν αὐτὸ Ἔχει μεταβληθῆ εἰς ἐκτενῆ πεδιάδα  ἀπὸ  τὰ  ὑλικὰ  (ἰλύν,  πηλόν,  ἄμμους,  λιθάρια,  κ.λ.π.),  τὰ ὁποῖα  Ἔχει  μεταφέρει  διὰ  τῶν  ὑδάτων  του  καὶ  ἀποθέσει  ἐκεῖ  ὁ Σπερχειὸς ποταμός, ἐπιχώσας δι’ αὐτῶν τὴν θάλασσαν. Τὰ ὕδατα λοιπὸν τοῦ ποταμοῖ εἶναι εἷς παράγων, ὁ ὁποῖος μετέβαλε κατὰ τὴν ἱστορικὴν  ἐποχὴν  τὴν  μορφὴν  τοῦ  μέρους  αὐτοῦ  τῆς  ἐπιφανείας τῆς Γῆς.

β) Ἐπίσης ἔχετε ἀκούσε ἢ ἀναγνώσει ὅτι τὰ ἡφαίστεια κατὰ τὰς ἐκρήξεις των ἀνεκχύνουυ ἀπὸ τὰ βάθη τῆς γῆς μίαν πυρακτωμένην καὶ  τετηκυῖαν  ὕλην,  τὴν  λάβαν,  καὶ  ἐκτινάσσουν  στερεὰ  ὑλικὰ (μύδρους,  βολίδας  κ.ἄ.)  καὶ  δημιουργοῦν  μὲ  αὐτὰ  τὰ  ὑλικὰ  νέους λόφους ἢ νέας νήσους. Ἡ ἐνέργεια, λοιπόν, τῶν ἡφαιστείων εἶναι εἷς παράγων, ὁ ὁποῖος πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν τῶν ἀνθρώπων μεταβάλλει τὴν μορφὴν διαφόρων μερῶν τῆς ἐπιφανείας τῆς Γῆς.

γ)  Παρὰ  τὴν  κωμόπολιν  Ὑπάτην  (τοῦ  νομοῦ  Φθιώτιδος)  ρέει χείμαρρος, ὁ ὁποῖος κατέρχεται ἀπὸ τὸ ὅρος Οἴτη. Ἡ χαράδρα του

Ἔχει σήμερον πλάτος 200 μ, καὶ πλέον. Οἱ γηραιότεροι ὅμως ἀπὸ τοὺς κατοίκους διηγοῦνται ὅτι πρὸ 100 καὶ πλέον ἐτῶν ἡ χαράδρα ἦτο τόσον στενή, ὥστε οἱ τότε νέοι συνηγωνίζοντο ποῖος ἐξ αὐτῶν θὰ  τὴν  ὑπερεπήδα.  Βλέπετε  καὶ  εἰς  τὸ  παράδειγμα  αὐτὸ  ὅτι  τὰ ὕδατα τοῦ χειμάρρου διέβρωσαν τὰς πλευρὰς καὶ τὸν πυθμένα τῆς χαράδρας,  ἐπλάτυναν  καὶ  ἐβάθυναν  αὐτὴν,,  τὰ  δὲ  ὑλικὰ  ἐκ  τῆς διαβρώσεως  τὰ  μετέφεραν  καὶ  τὰ  συνεσώρευσαν  εἰς  τὴν  θέσιν, ὅπου  ὁ  χείμαρρος  ἐκβάλλει  εἰς  τὴν  πεδιάδα  τοῦ  Σπερχειοῦ.  Καὶ ἐδῶ  τὰ  ρέοντα  ὕδατα  εἶναι  εἷς  παράγων,  ὁ  ὁποῖος  μετέβαλε  πρὸ τῶν  ὀφθαλμῶν  τῶν  ἀνθρώπων  τὴν  μορφὴν  ἑνὸς  τμήματος  τῆς ἐπιφανείας τῆς Γῆς.

Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναφέρωμεν καὶ ἄλλα παραδείγματα, τὰ ὁποῖα μᾶς πείθουν ὅτι ὑπάρχουυ διάφοροι παράγοντες (ὕδωρ, ἡφαίστεια, σεισμοί, ἄνεμοι κ.λ.π.), οἱ ὁποῖοι ἐνεργοῦν συνεχῶς καὶ ἀδιακόπως ἐπὶ  τῆς  ἐπιφανείας  τῆς  Γῆς,  μὲ  ἀποτέλεσμα  νὰ  ἀλλοιώνουν  τὴν μορφὴν αὐτῆς.

Οἱ  παράγοντες  οὗτοι  δὲν  ἐνεργοῦν  σήμερον  μόνον.  Ἤρχισαν νὰ  ἐνεργοῦν  ἐπὶ  τῆς  ἐπιφανείας  τῆς  Γῆς  ἀπὸ  τὴν  ἐποχὴν  κατὰ τὴν  ὁποίαν  αὕτη  ἀπετέλεσεν  αὐθύπαρκτον  οὐράνιον  σῶμα  καὶ ἐξακολουθοῦν  νὰ  ἐνεργοῦν.  Τὸ  ἀποτέλεσμα  τῶν  ἐνεργειῶν  τῶν παραγόντων αὐτῶν εἶναι ὅτι ἡ ἐπιφάνεια τῆς Γῆς ὑπέστη κατὰ τὴν διάρκειαν τῶν προϊστορικῶν χρόνων πλείστας μεταβολὰς ἕως ὅτου λάβῃ τὴν σημερινὴν της μορφὴν,.Αἱ μεταβολαὶ ὅμως τῆς μορφῆς τῆς  ἐπιφανείας  τῆς  Γῆς  (αἱ  μεταβολαὶ  π.χ.  τῶν  θέσεων  καὶ  τῶν ἐκτάσεων τῶν ἠπείρων καὶ τῶν ὠκεανῶν) προεκάλουν ἑκάστοτε καὶ  μεταβολὰς  εἰς  τὰ  κλίματα  τῶν  διαφόρων  περιοχῶν  καὶ  αἱ μεταβολαὶ αὐταὶ πάλιν προεκάλουν μεταβολὰς εἰς τὸν κόσμον τῶν ζώων καὶ τῶν φυτῶν.

Ἀπὸ  ὅλα  τὰ  ἀνωτέρω  γίνεται  νοητὸν  ὅτι  ἡ  Γῆ  ἔχει  μίαν παραπολὺ  μεγάλην  προϊστορίαν.  Τὴν  προϊστορίαν  αὐτὴν  ἐρευνᾷ καὶ θὰ μᾶς τὴν διδάξῃ ἡ Γεωλογία.Διὰ  νὰ  μελετήσῃ  ὅμως  καὶ  νὰ  συνθέσῃ  ἡ  Γεωλογία  τὴν προϊστορίαν αὐτὴν τῆς Γῆς ἔχει ἀνάγκην νὰ μελετήσῃ ἐπιπροσθέτως τὰ  ὑλικά,  ἐκ  τῶν  ὁποίων  ἀποτελεῖται  ὁ  στερεὸς  φλοιὸς  καὶ  τὸ ἐσωτερικὸν  αὐτῆς,  τὸ  πῶς  τὰ  ὑλικὰ  αὐτὰ  κατασκευάζουν  τὸν στερεὸν  φλοιὸν  καὶ  τοὺς  παράγοντας,  οἱ  ὁποῖοι,  ὅπως  εἴπομεν προηγουμένως, συντελοῦν εἰς τὴν διαμόρφωσίν του.

Κατὰ ταῦτα ἡ ΓΕΩΛΟΓΙΑ εἶναι ἡ ἐπιστήμη, ἡ ὁποία ἐρευνᾷ: τὴν  σύστασιν,  τὴν  κατασκευὴν  καὶ  τὴν  ἱστορίαν  τοῦ  γηΐνου φλοιοῦ ὡς καὶ τοὺς παράγοντας, ὑπὸ τὴν ἐπενέργειαν τῶν ὁποίων συνετελέσθη καὶ συντελεῖται ἀκόμη ἡ διαμόρφωσις καὶ ἡ ἐξέλιξις τοῦ φλοιοῦ τούτου.

Συμφώνως πρὸς τὸν ὁρισμὸν ἡ Γεωλογία διαιρεῖται εἰς πολλοὺς κλάδους, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ σπουδαιότεροι εἶναι:

α΄)   Ἡ   χθονογραφικὴ   Γεωλογία,   μὲ   πρῶτον   κλάδον   τὴν Πετρογραφίαν, ἡ ὁποία ἐξετάζει τὰ ὑλικὰ ἐκ τῶν ὁποίων ἀποτελεῖται ὁ  στερεὸς  φλοιὸς  τῆς  Γῆς·  δεύτερον  κλάδον  τὴν  Πετρογένεσιν,  ἡ ὁποία  ἐξετάζει  πῶς  τὰ  ὑλικὰ  ταῦτα  ἐγεννήθησαν·  τρίτον  δὲ  τὴν Γεωτεκτονικήν, ἡ ὁποία ἐξετάζει πῶς εἶναι διατεταγμένα τὰ ὑλικὰ ταῦτα πρὸς κατασκευὴν τοῦ στερεοῦ φλοιοῦ αὐτῆς.

β΄) Ἡ δυναμικὴ Γεωλογία, ἡ ὁποία ἐξετάζει τοὺς παράγοντας, οἱ ὁποῖοι ἐνήργησαν καὶ ἐνεργοῦν ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς Γῆς, ὡς καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐνεργείας τῶν παραγόντων τούτων.

γ΄)  Ἡ  ἱστορικὴ  Γεωλογία,  ἡ  ὁποία  μελετᾷ  τὰς  διαφόρους μορφάς, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ Γῆ καὶ κυρίως ἡ ἐπιφάνειά της ἀπὸ τῆς  γενέσεώς  της  μέχρι  σήμερον,  τὰ  διάφορα  κλίματα,  τὰ  ὁποῖα ἐπεκράτουν  κατὰ  τὰς  διαφόρους  προϊστορικὰς  ἐποχάς,  ὡς  καὶ  τὰ ζῶα καὶ τὰ φυτά, τὰ ὁποῖα ἔζησαν κατὰ τὰς ἐποχὰς ταύτας.