Μονόπλευρος ἀνόρθωσις τῶν πετρωμάτων

Μονόπλευρος  ἀνόρθωσις  τῶν  πετρωμάτων.

 Παράταξις αὐτῶν. Κατὰ τὴν μονόπλευρον ἀνόρθωσιν τὰ κατ’ ἀρχὰς ὁριζόντια στρώματα  λαμβάνουν  κλίσιν  τινὰ  πρὸς  ἓν  σημεῖον  τοῦ  ὁρίζοντος (εἰκ.  36),  ἢ  λαμβάνουν  θέσιν  κατακόρυφον  ἢ  καὶ  ἀνατρέπονται, ὥστε ἡ κάτω ἐπιφάνεια αὐτῶν νὰ γίνῃ ἄνω.

Ἀντιστοίχως  πρὸς  τὴν  νέαν  των  θέσιν,  τὴν  ὁποίαν  ἀποκτοῦν τὰ στρώματα διὰ τῆς μονοπλεύρου ἀνορθώσεως, ὁνομάζομεν ταῦτα κεκλιμένα,  κατακόρυφα,  ἀνεστραμμένα.  Εἰς  τὰ  ἀνεστραμμένα στρώματα τὸ παλαιότερον στρῶμα ἐπικάθηται ἐπὶ τοῦ νεωτέρου.

Μεγίστην   γεωλογικὴν   καὶ   μεταλλευτικὴν   ἀξίαν   ἔχει   ὁ προσδιορισμὸς τῆς θέσεως ἀνωρθωμένων στρωμάτων ἐν σχέσει πρὸς τὸν ὁρίζοντα, ἡ λεγομένη παράταξις τῶν στρωμάτων. Ἡ παράταξις καθορίζεται ὑπὸ δύο γραμμῶν, τὰς ὁποίας νοητῶς φέρομεν ἐπὶ τῆς στρωσιγενοῦς ἐπιφανείας τούτων (εἰκ. 37). Ἡ μία ἐκ τῶν γραμμῶν τούτων εἶναι ὁριζοντία καὶ δεικνύει τὴν διεύθυνσιν τοῦ στρώματος.

Ἡ  ἄλλη  γραμμὴ  εἶναι  κάθετος  πρὸς  τὴν  διεύθυνσιν  καὶ  δεικνύει τὴν  κλίσιν  τοῦ  στρώματος  πρὸς  ὁρίζοντα.  Ὅταν  δὲ  λέγωμεν διεύθυνσιν  ἑνὸς  στρώματος, ἐννοοῦμεν  τὴν  γωνίαν  τὴν ὁποίαν σχηματίζει ἡ γραμμὴ τῆς  διευθύνσεώς  του  μὲ  τὸν μεσημβρινόν, κατὰ πόσας δηλ. μοίρας  ἀποκλίνει  ἡ  γραμμὴ αὕτη  πρὸς  Α  ἢ  πρὸς  Δ  τοῦ Β   πόλου   τῆς   μαγνητικῆς βελόνης (εἰκ. 37). Τὴν κλίσιν τοῦ στρώματος, δηλ. τὴν γωνίαν,  τὴν  ὁποίαν  σχηματίζει ἡ  γραμμὴ  κλίσεώς  του  μὲ τὸ      ὁριζόντιον      ἐπίπεδον, μετροῦμεν  εἰς  μοίρας.  Οὕτω λέγομεν    ὅτι    ἓν    στρῶμα παρουσιάζει           διεύθυνσιν δυτικὴν  καὶ  κλίσιν  νοτίαν 15ο.  Τὴν  διεύθυνσιν  καὶ  τὴν κλίσιν   τῶν   στρωμάτων   οἱ γεωλόγοι καὶ οἱ μεταλλευταὶ εὑρίσκουν   καὶ   μετροῦν   διὰ τῆς γεωλογικῆς πυξίδος.