ΠΛΟΥΤΩΝΕΙΑ ΠΕΤΡΩΜΑΤΑ ἢ ΠΛΟΥΤΩΝΙΤΑΙ

 Γρανίτης.

 Βλέπομεν  τὸν  γρανίτην  ὑπὸ  κυβολίθων  νὰ χρησιμοποιῆται  πολλάκις  διὰ  τὴν  στρῶσιν  τῶν  ὁδῶν.  Εἶναι  πέτρωμα  πολὺ  σκληρόν,  στερεόν,  μὲ  χρῶμα  ὑπόφαιον.  Ἰδιαιτέραν ἐντύπωσιν κάμνει ἡ κοκκώδης ὄψις του. Ἐὰν θραύσωμεν τεμάχιον γρανίτου  καὶ  παρατηρήσωμεν  τὴν  ἐπιφάνειάν  του,  βλέπομεν  ὅτι οὗτος  εἶναι  συσσωμάτωμα  κρυσταλλικῶν  κόκκων  ἀκανονίστων καὶ συγκεκολλημένων μεταξύ των (εἰκ. 26). Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὴν ἐπιφάνειαν αὐτὴν διὰ φακοῦ, διακρίνομεν τριῶν εἰδῶν κρυστάλλους:

α΄) Ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὁμοιάζουν πρὸς φυλλίδια ἢ λέπια μελανὰ ἢ ἀργυρόχροα,  τὰ  ὁποῖα  ἀποσπῶνται  εὐκόλως  διὰ  μαχαιριδίου  καὶ χαράσσονται  διὰ  τοῦ  ὄνυχος  καὶ  άποτελοῦνται  ἀπὸ  τὸ  ὀρυκτὸν μαρμαρυγίαν,

β΄) Ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ὁμοιάζουν πρὸς τὴν ὕαλον καὶ χαράσουν αὐτὴν καὶ εἶναι κρύσταλοι χαλαζίου καὶ γ΄) Ἐκείνους οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀδιαφανεῖς, ἔχουν χρῶμα λευκὸν ἢ σαρκόχρουν καὶ χα-ράσσονται ὑπὸ τῆς ὑάλου καὶ εἶναι κρύσταλοι ἀστρίου.

Ἄρα  ὁ  γρανίτης  εἶναι  συσσωμάτωμα  κρυσταλλικῶν  κόκκων μαρμαρυγίου, χαλαζίου καὶ ἀστρίου. Ἐνίοτε οἱ γρανῖται περιέχουν καὶ δύο ἄλλα ὀρυκτὰ μὲ χρῶμα καστανόμαυρον, τὴν κεροστίλβην, ἡ ὁποία εἶναι πρασινόμαυρος, καὶ αὐγίτην. Καὶ τὰ δύο αὐτὰ ὀρυκτὰ διακρίνονται ἀπὸ τὸν μαρμαρυγίαν, διότι δὲν σχίζουν εἰς φυλλίδια.

Τὸ  μέγεθος  τῶν  κόκκων  τοῦ  γρανίτου  εἶναι  διάφορον.  Ἐὰν ἐξετάσωμεν χημικῶς τὸν γρανίτην, βλέπομεν ὅτι ὅλα τὰ ὀρυκτα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν μέρος εἰς τὸν σχηματισμόν του, ἀποτελούνται κυρίως  ἀπὸ  χαλαζίαν  (διοξείδιο  του  πυριτίου  SiO)  καὶ  ἀπὸ πυριτικὰ  ἅλατα,  ἤτοι  ἑνώσεις  τοῦ  πυριτικοῦ  ὀξέος  μὲ  τὰ  ὀξείδια τῶν  μετάλλων  καλίου,  νατρίου,  ἀσβεστίου,  ἀργιλίου,  μαγνησίου καὶ σιδήρου.

Ὑπὸ  τὴν  ἐπίδρασιν  ὡρισμένων  παραγόντων,  τοῦ  διοξειδίου τοῦ  ἄνθρακος  καὶ  τῶν  ὑδρατμῶν  τῆς  ἀτμοσφαίρας  κ.ἄ.,  τὰ συστατικὰ τοῦ γρανίτου προσβάλλονται καὶ ἀλλοιοῦνται. Κυρίως προσβάλλεται  καὶ  ἀποσαθροῦται  ὁ  ἄστριος  καὶ  ἀπομένει  τελικὸν προϊὸν  ἡ  ἄργιλος.  Ὁ  χαλαζίας  καὶ  ὁ  μαρμαρυγίας  ἐλευθεροῦνται καὶ ἀποτελοῦν τὴν ἄμμον, τὴν ὁποίαν συμπαρασύρουν εὐκόλως τὰ ὕδατα.  Ὁ  γρανίτης  παρουσιάζεται  εἰς  μάζας  ὀγκώδεις,  αἱ  ὁποῖαι δίδουν  χαρακτηριστικὴν  ὅψιν  εἰς  τὸ  τοπίον  ὅπου  ἀπαντοῦν.  Οἱ γρανῖται  εὑρίσκονται  μεταξὺ  διαφόρων  πετρωμάτων,  τὰ  ὁποῖα καὶ διασχίζουν ὑπὸ μορφὴν φλεβῶν ἢ μεγάλων ὄγκων (εἰκ. 28). Ἡ διάταξις  αὐτὴ  δεικνύει  ὅτι  οἱ  γρανῖται  ἐσχηματίσθησαν  μετὰ  τὰ ὑδατογενῆ πετρώματα.

Προέλευσις.  Ὁ  γρανίτης  προῆλθεν  ἀπὸ  τὰ  βαθύτερα  μέρη  τοῦ στερεοῦ φλοιοῦ τῆς Γῆς, ἀπὸ τὸ μάγμα. Τοῦτο εἶναι ὕλη διάπυρος, τετηκυῖα,  ἀποτελουμένη  άπὸ  διαφόρους  οὐσίας,  ἤτοι  ἑνώσεις διαφόρων  μετάλλων  καὶ  ἄλλων  χημικῶν  στοιχείων  μὲ  ὀξυγόνον, περιέχει δὲ καὶ μεγάλας ποσότητας ἀερίων. Τὸ μάγμα ἀνεξῆλθεν ἀπὸ τὰ βαθύτερα μέρη τοῦ στερεοῦ φλοιοῦ τῆς γῆς ὅπου εὑρίσκεται, καὶ εἰσεχώρησε καὶ ἐπλήρωσε κενὰ ρήγματα ἢ κοιλότητας ἐντὸς διαφόρων πετρωμάτων χωρὶς νὰ ἐκχυθῇ ἐπὶ τῆς ἐπιφανείας τῆς Γῆς (εἰκ. 27).

Τοιουτοτρόπως τὸ ὑλικὸν αὐτὸ εὑρέθη εἰς τι βάθος σκεπασμένον ἀπὸ ὑπερκείμενα πετρώματα καὶ ἐψύχθη ἐκεῖ βραδέως. Ἡ βραδεῖα αὕτη ψῦξις ἐπέτρεψε νὰ σχηματισθοῦν εὐμεγέθεις κρύσταλλοι τῶν διαφό-ρων ὀρυκτῶν, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦν τὸν γρανίτην. Μὲ τὴν πάροδον τῶν αἰώνων  διεβρώθησαν  ὑπὸ  τῶν  ὑδάτων  καὶ  ἄλλων  παραγόντων  τὰ πετρώματα, τὰ ὁποῖα ἐκάλυπτον τὸν γρανίτην, καὶ ἐνεφανίσθησαν τοιουτοτρόπως  αἱ  μᾶζαί  του  ἐπὶ  τῆς  ἐπιφανείας  τῆς  Γῆς.  Ἐπειδὴ προέρχεται  ἀπὸ  τὰ  βαθύτερα  στρώματα  τοῦ  φλοιοῦ  τῆς  Γῆς,  ὅπως καὶ τὰ ὑπὸ τῶν ἡφαιστείων ἀνεκβαλλόμενα ὑλικά, λέγομεν ὅτι εἶναι πέτρωμα ἐκρηξιγενές, ἐπειδὴ δὲ ἐσχηματίσθη ἀπὸ τὸ διάπυρον μάγμα καλεῖται καὶ μαγματογενὲς ἢ πυριγενές πέτρωμα.Χρησιμότης.     Χρησιμοποιεῖται     εἰς     τὴν     στρῶσιν     τῶν ὁδῶν.   Παραλλαγαὶ   αὐτοῦ,   αἱ   ὁποῖαι   ἐπιδέχονται   λείανσιν, χρησιμοποιοῦνται διὰ τὴν ἀνέγερσιν μνημείων, βάθρων ἀγαλμάτων, ἐπιτυμβίων  πλακῶν  κ.λ.  Ἀπὸ  γρανίτην  τῆς  Τήνου  πιστεύεται ὅτι  κατεσκευάσθησαν  οἱ  μονόπετροι  κίονες  τῆς  Σπάρτης,  τῆς Μεγαλοπόλεως  κ.ἄ.  Ὁ  γρανίτης  τῆς  Δήλου  ἐχρησιμοποιήθη  ὑπὸ τῶν ἀρχαίων εἰς τὴν κατασκευὴν βάθρων καὶ κιόνων τῶν διαφό-ρων  μνημείων.  Τὰ  ἀρχαῖα  Αἰγυπτιακὰ  μνημεῖα  ἐκ  γρανίτου,  τὰ ὁποῖα χρονολογοῦνται πρὸ δύο χιλιάδων ἐτῶν, ἀποτελοῦν ἄριστον δεῖγμα τῆς ἀντοχῆς αὐτοῦ.

Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἀπαντοῦν εἰς πολλὰ μέρη. Γνωστὰ εἴδη γρανίτου εἰς τὴν ἀγορὰν εἶναι ὁ τῆς Δήλου, Καβάλας (τὸ ἄριστον ἐξ ὅλων τῶν ἑλληνικῶν εἰδῶν), Χαλκιδικῆς, Τήνου, Σίφνου, Ρηνείας, Σερίφου, Νάξου, Λαυρίου, Ἰκαρίας κ.ἄ.