ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

 Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΑ

Ὅπως εἰς τὴν κεντρικήν, ἔτσι καὶ εἰς τὴν ἀνατολικὴν Μακεδονίαν αἱ  ὀροσειραὶ  ἔχουν  διεύθυνσιν  ἀπὸ  Δυσμῶν  πρὸς  Ἀνατολάς.  Εἰς τὰ  βόρεια  ἐκτείνονται  ἡ  Κερκίνη  (Μπέλες),  τὸ  Μενοίκιον,  τὸ

Φαλακρὸν καὶ ὁ Μούντζινος, εἰς τὰ νότια δὲ τὸ Παγγαῖον καὶ τὸ χαμηλὸν ὄρος Σύμβολον.Μεταξὺ  τῶν  ὀροσειρῶν  αὐτῶν  ὑπάρχουν  δύο  λεκανοπέδια:  τὸ λεκανοπέδιον  τῶν  Σερρῶν  καὶ  τὸ  λεκανοπέδιον  τῆς  Δράμας.  Αἱ λοφοσειραὶ ὅμως, ποὺ ὑψώνονται μεταξύ των, εἶναι χαμηλαὶ καὶ ἡ συγκοινωνία δὲν ἐμποδίζεται, ὁ δὲ σιδηρόδρομος προχωρεῖ εὐκόλως ἁπὸ τὸ ἓν λεκανοπέδιον πρὸς τὸ ἄλλο.

Ἐπειδὴ  τὸ  Παγγαῖον  καὶ  τὸ  Σύμβολον  ὄρος  ἐκτείνονται  κατὰ μῆκος  τῆς  παραλίας,  τὰ  ὕδατα  τῶν  λεκανοπεδίων  δὲν  εὕρισκον ἐλευθέραν διέξοδον πρὸς τὴν θάλασσαν. Δι’ αὐτὸ ἐσχημάτιζον εἰς μὲν τὴν ἀνατολικὴν πεδιάδα τὰ μεγάλα ἕλη τῶν Φιλίππων, εἰς δὲ τὴν δυτικὴν πεδιάδα τὴν στενόμακρον λίμνην Κερκινῖτιν (ἢ τ’ Ἀχινοῦ).

Ἐπειδὴ δὲ καὶ ὁ Στρυμὼν καὶ ὁ Ἀγγίτης, οἱ ὁποῖοι ἐχύνοντο εἰς τὴν λίμνην αὐτήν, συχνὰ ἐπλημμύριζον, τὰ νερὰ ἐσκέπαζον ὁλόκληρον τὴν πεδιάδα τῶν Σερρῶν καὶ κατέστρεφον συχνὰ τοὺς κόπους τῶν γεωργῶν.

Εὐτυχῶς κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔγιναν καὶ ἐδῶ μεγάλα ἔργα, ὅπως καὶ εἰς τὴν κεντρικὴν Μακεδονίαν. Καὶ ἐδῶ ἐκανόνισαν τὴν κοίτην τῶν ποταμῶν καὶ ἀπεξήραναν τὰ ἕλη καὶ τὰς λίμνας. Τώρα οἱ ποταμοί, ἀντὶ νὰ καταστρέφουν, ποτίζουν τὰς πεδιάδας, αἱ ὁποῖαι εἰς εὐφορίαν εἶναι μοναδικαί. Ἐδῶ οἱ ἀγροὶ σπείρονται δύο φορὰς τὸ ἔτος, τὸ δὲ ὕψος τοῦ ἀραβοσίτου φθάνει τὰ τέσσαρα μέτρα! Πλῆθος χωρίων  συναντῶμεν  τώρα  καὶ  εἰς  τὰς  πεδιάδας  αὐτὰς  καὶ  παντοῦ ἐπικρατεῖ κίνησις καὶ ζωή.

Ὅπως  ὁ  Ἀξιός,  ἔτσι  καὶ  ὁ  Στρυμὼν  ἔχει  τὰς  πηγάς  του  εἰς  τὰ βόρεια τῆς Μακεδονίας, εἰς τὸ βουλγαρικὸν ἔδαφος. Καὶ αὐτός, διὰ νὰ  χυθῇ  εἰς  τὸ  Αἰγαῖον,  ἤνοιξε  στενὰς  φάραγγας  ἀνάμεσα  εἰς  τὰ βουνὰ (στενὰ Κρέσνας καὶ Κλειδίου ἢ Ροῦπελ). Δι’ αὐτὸ ἡ κοιλάς του ἀποτελεῖ φυσικὴν ὁδὸν πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς χερσονήσου τοῦ Αἵμου, ἀλλὰ μόνον μία ἁμαξιτὴ ὁδὸς ὑπάρχει ἕως τώρα εἰς αὐτήν.

Καὶ ὁ Νέστος εἶναι μεγάλος ποταμὸς καὶ σχηματίζει μίαν ἀπὸ τὰς  ὡραιοτέρας  κοιλάδας  τῆς  Ἑλλάδος.  Ἀλλ’  ἐπειδὴ  αἱ  ὀροσειραὶ τῆς  Ροδόπης  κλείουν  τὴν  κοιλάδα  αὐτὴν  πρὸς  Βορρᾶν,  δὲν  ἔχει σημασίαν  διὰ  τὰς  συγκοινωνίας.  Μὲ  τὰς  προσχώσεις  του  ὅμως  ὁ Νέστος  ἐσχημάτισεν  εἰς  τὰς  ἐκβολάς  του  ἕνα  μεγάλο  καὶ  εὔφορον βαθύπεδον.

Β´. ΚΛΙΜΑ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Ἄν  καὶ  δὲν  ἀπέχουν  πολὺ  ἀπὸ  τὴν  θάλασσαν,  τὰ  λεκανοπέδια τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας ἔχουν ἠπειρωτικὸν κλῖμα˙ διότι, ὅπως εἴπομεν, τὰ βουνὰ τῆς παραλίας τὰ ἀποκλείουν ἀπὸ τὴν θάλασσαν.

Τὸ ἔδαφός των εἰς τὰ χαμηλὰ μέρη προέρχεται ἀπὸ προσχώσεις· τὸ χώμα των εἶναι μαῦρο καὶ παχύ. Ἐδῶ οἱ κάτοικοι καλλιεργοῦν σιτηρά, ὄσπρια, γεώμηλα, βάμβακα καὶ σησάμιον. Εἰς παραγωγὴν βάμβακος  ἡ  πεδιὰς  τῶν  Σερρῶν  ἔρχεται  τρίτη  μετὰ  τὰς  πεδιάδας Λεβαδείας καὶ Θεσσαλονίκης. Εἰς τοὺς λοφώδεις τόπους καὶ εἰς τοὺς πρόποδας τῶν βουνῶν ἐπικρατεῖ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ.

Ὁ  καπνὸς  θέλει  πολλὰς  φροντίδας.  Ἡ  ἐργασία  ἀρχίζει  τὸν Φεβρουάριον˙ τότε σπείρουν τὸν σπόρον εἰς τὰς πρασιάς, τὸν δὲ Μάιον μεταφυτεύουν τὰ φυτάρια εἰς τὰ χωράφια κατὰ κανονικὰς γραμμάς.

Ἐπειδὴ  ταῦτα  χρειάζονται  ποτίσματα  καὶ  τακτικὰ  σκαλίσματα, πολλοὶ ἐργάται ἀπασχολοῦνται, ἕως ὅτου τὸ φυτὸν ἀναπτυχθῇ καὶ βγάλῃ φύλλα.

Τὸν  Ἰούνιον  τὰ  φύλλα  ἀρχίζουν  νὰ  κιτρινίζουν  καὶ  πρῶτα  τὰ κάτω φύλλα. Τότε ἀρχίζει ἡ συγκομιδή. Κάθε πρωὶ ἄνδρες, γυναῖκες, παιδιὰ ξεκινοῦν διὰ τὰ καπνοχώραφα. Ἐκεῖ παρατάσσονται ἐμπρὸς εἰς  τὰ  φυτὰ  καὶ  ἀρχίζουν  νὰ  κόπτουν  τὰ  φύλλα,  ποὺ  ἐκιτρίνισαν.

Κατόπιν τὰ ἁρμαθιάζουν καὶ τὰ ἐκθέτουν πρῶτα εἰς σκιερὸν μέρος καὶ ἔπειτα εἰς τὸν ἥλιον, διὰ νά ξηρανθοῦν.

Τὰ ἀνώτερα φύλλα εἶναι μικρότερα καὶ καλυτέρας ποιότητος. Διὰ τοῦτο, ἀφοῦ τελειώσῃ τὸ μάζευμα τῶν φύλλων, τὰ ξεχωρίζουν κατὰ ποιότητας  εἰς  τὰ  ἐργοστάσια  καὶ  τὰ  συσκευάζουν  εἰς  δέματα,  διὰ νὰ  πωληθοῦν  τὸν  Ἰανουάριον  ἢ  Φεβρουάριον.  Τότε  ἀρχίζουν  πάλιν αἱ προετοιμασίαι διὰ τὴν καλλιέργειαν. Ἔτσι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος αἱ ἐργασίαι διὰ τὸν καπνὸν δὲν παύουν.

Ὁ καπνὸς τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας εἶναι ἐξαιρετικῆς ποιότητος καὶ τὸν ζητοῦν πολὺ καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Μὲ τὸ ἐμπόριον καὶ μὲ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν καπνῶν ἀνεπτύχθησαν εἰς τὴν ἀνατολικὴν Μακεδονίαν τρεῖς πόλεις: αἱ Σέρραι (30000 κάτ.), ἡ Δράμα (32000) καὶ ἡ Καβάλλα (50000).

Αἱ  Σέρραι  κατὰ  τοὺς  χρόνους  τῆς  Τουρκοκρατίας  εἶχον  περίφημα σχολεῖα· ἦσαν κέντρον ἑλληνικῆς παιδείας. Οἱ Βούλγαροι, οἱ ὁποῖοι  κατεῖχον  πρὸ  ἐτῶν  τὴν  ἀνατολικὴν  Μακεδονίαν,  ἔκαυσαν τὰς Σέρρας δύο φορὰς (1913 καὶ 1917). Ἀπὸ τότε ἡ πόλις ἐκτίσθη μὲ νέον σχέδιον καὶ ἔγινε πάλιν ἡ ὡραιοτέρα πόλις τῆς ἀνατολικῆς Μακεδονίας.

Ἡ Δράμα ἔχει πλουσίας πηγὰς καὶ μεγάλας καπνοφυτείας. Ἔχει δὲ καὶ ἀεροδρόμιον.

Ἡ  Καβάλλα  εἶναι  τὸ  σπουδαιότερον  καπνικὸν  κέντρον  τῆς Ἑλλάδος˙ διότι τὸ κλῖμα της εἶναι πολὺ εὐνοϊκὸν διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν καὶ διὰ τὴν ἀποθήκευσιν τῶν καπνῶν. Εἶναι δὲ καὶ ὁ σπουδαιότερος λιμὴν  διὰ  τὴν  ἐξαγωγὴν  τῶν  μακεδονικῶν  καπνῶν.  Τελευταίως ἀπέκτησε τεχνητὸν λιμένα.

Ἄλλαι   μικρότεραι   πόλεις   εἶναι   ἡ   Νιγρίτα   (7000),   τὸ Σιδηρόκαστρον  (7000),  ἡ  Ἐλευθερούπολις  (Πράβι,  5000),  τὸ Λοξάτον  καὶ  ἡ  Χρυσόπολις  εἰς  τὴν  πεδιάδα  τοῦ  Νέστου.  Τὸ Σιδηρόκαστρον  ἔχει  σπουδαίαν  θέσιν  διὰ  τὰς  συγκοινωνίας,  διότι εὑρίσκεται εἰς τὴν ἔξοδον τῆς κοιλάδος τοῦ Στρυμόνος, ἡ ὁποία φέρει πρὸς τὴν Βουλγαρίαν.

δ´. ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΙΣ

Ἡ  ἑλληνικὴ  Μακεδονία  ἔχει  περίπου  1630000  κατοίκους. Ἀποτελεῖ  Γενικὴν  Διοίκησιν  καὶ  διαιρεῖται  εἰς  ἐννέα  νομούς:  1) τὸν νομὸν Κοζάνης, 2) τὸν νομὸν Φλωρίνης, 3) τὸν νομὸν Πέλλης, 4)  τὸν  νομὸν  Κιλκίς,  5)  τὸν  νομὸν  Θεσσαλονίκης,  6)  τὸν  νομὸν Χαλκιδικῆς, 7) τὸν νομὸν Σερρῶν, 8), τὸν νομὸν Δράμας καὶ 9) τὸν νομὸν Καβάλλας.