Ἡ πεδιὰς τοῦ Κηφισοῦ

Ἡ πεδιὰς τοῦ Κηφισοῦ.

― 

Τὸ ἔδαφος καὶ ἀπὸ τὰς δύο ὄχθας

τοῦ ποταμοῦ εἶναι ὁμαλὸν καὶ σχεδὸν ἐπίπεδον· ἀποτελεῖ πεδιάδα, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουν ἀγροί σπαρμένοι, λαχανόκηποι καὶ ἐλαιῶνες.

Εἰς  μερικὰ  μέρη  πλησίον  τοῦ  ποταμοῦ  βλέπομεν  μεγάλους λάκκους,   σκαμμένους εἰς τὸ ἔδαφος. Ἐργάται ἐξάγουν   ἀπὸ   αὐτοὺς χῶμα  (πηλὸν)  καὶ  μὲ αὐτὸ    κατασκευάζουν κεραμίδια      πλίνθους καὶ πήλινα ἀγγεῖα.Ἄν παρατηρήσωμεν τὰ    τοιχώματα    ἑνὸς ἀπὸ     τοὺς     λάκκους αὐτούς,     ἠμποροῦμεν νὰ διακρίνωμεν, ὅτι τὸ ἔδαφος   τῆς   πεδιάδος εἶναι  στρωμένον κανονικά, ὡς νὰ σχηματίζῃ στρώματα. Πόθεν προέρχεται τοῦτο;

Ὁ Κηφισὸς κατὰ τὸν κάτω ροῦν του δὲν ἔρρεε πάντοτε εἰς τὴν σημερινήν του κοίτην. Αὐτή, προτοῦ τὴν κανονίσουν, ἦτο ἀβαθὴς καὶ  δι’  αὐτὸ  ὁ  ποταμὸς  συχνὰ  ἤλλασσε  διεύθυνσιν˙  ἄλλοτε  δηλ. ἔρρεε δεξιώτερα καὶ ἄλλοτε ἀριστερώτερα. Ὅταν λοιπὸν συνέβαιναν συνεχεῖς καὶ ραγδαῖαι βροχαί, τὰ νερὰ ὑψώνοντο εἰς τὴν κοίτην τοῦ ποταμοῦ,      ἐξεχείλιζαν ἀπὸ    τὰς    ὄχθας    καὶ ἐπλημμυροῦσαν       τὴν πεδιάδα.  Ὅταν  ὅμως  τὰ θολὰ   νερὰ   ἠρεμοῦσαν, τότε   ἡ   λεπτὴ   ἄμμος καὶ  τὸ  χῶμα,  τὰ  ὁποῖα περιεῖχαν,     κατεκάθηντο    καὶ    ἐσχημάτιζαν παχὺ   στρῶμα   λάσπης (ἰλύν).  Κατ’  αὐτὸν  τὸν τρόπον    ὁλόκληρος    ἡ πεδιὰς  ἐστρώθη  μὲ  τὰς ὕλας  αὐτάς,  τὰς  ὁποίας ὁ ποταμὸς ἀπὸ χιλιάδων ἐτῶν     ἀπέθεσεν     εἰς αὐτήν.  Δι’  αὐτὸ  καὶ  τὸ ἔδαφός  της  εἶναι  στρωμένον κανονικά.

Τὰ   στρώματα   τοῦ ἐδάφους,      τὰ      ὁποῖα κατ’  αὐτὸν  τὸν  τρόπον σχηματίζονται, τὰ λέγομεν προσχώσεις. Ὅταν τὸ

ὕψος τῆς πεδιάδος ἀπὸ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης εἶναι μικρόν, τότε ἡ πεδιὰς λέγεται βαθύπεδον.

Ἄν   προχωρήσωμεν   πρὸς   τὴν   κοιλάδα   τοῦ   Κηφισοῦ,   θὰ συναντήσωμεν διαφόρους ρύακας, οἱ ὁποῖοι χύνονται εἰς αὐτὸν ἄλλοι ἀπὸ τὴν δεξιὰν καὶ ἄλλοι ἀπὸ τὴν ἀριστεράν του ὄχθην (Ποδονίφτης, Πράξη, Κεφαλάρι). Αὐτοὶ εἶναι οἱ παραπόταμοι τοῦ Κηφισοῦ.

Ἄν προχωρήσωμεν ἀκόμη πρὸς τὰ ἐπάνω, θὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἁπλοῦν ρυάκιον μεταξὺ Πάρνηθος καὶ Πεντελικοῦ καὶ τέλος εἰς τὴν πηγὴν τοῦ ποταμοῦ. Ὅπως αἱ ρίζαι ἑνὸς δένδρου φέρουν τροφὴν εἰς τὸν κορμὸν, ἔτσι καὶ τὰ ρυάκια τροφοδοτοῦν τὸν ποταμόν.

Ὁ Κηφισὸς μὲ ὅλους τοὺς παραποτάμους του ἀποτελεῖ ἓν ποτάμιον σύστημα. Ὁ Ἰλισσὸς ἐπίσης ἄλλο ποτάμιον σύστημα. Ὑψώματα τοῦ ἐδάφους, καὶ τὰ πλέον μικρά, εἶναι ἡ αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν ἓν ρυάκιον ρἑει πρὸς τοῦτον, ἄλλο πρός ἐκεῖνον τὸν ποταμόν. Ὥστε τὰ ὑψώματα αὐτὰ  χωρίζουν  τὴν  ροὴν  τῶν  ὑδάτων  κατὰ  διάφορον  διεύθυνσιν, ἀποτελοῦν δηλ. ὑδροκριτικὴν γραμμὴν μεταξὺ δύο ποταμίων συστημάτων.

Ὅταν ὅμως βρέχῃ, σχηματίζονται εἰς τὴν ἐπιφάνειαν τοῦ ἐδάφους ἀναρίθμητα ἄλλα ρυάκια. Αὐτά, ἐνῷ κατέρχονται, ρἑουν διαρκῶς μὲ μεγαλυτέραν ταχύτητα, ξεπλύνουν τὴν ἐπιφάνειαν καὶ παρασύρουν ἄμμους  καὶ  χώματα  καὶ  χαλίκια.  Εἰς  τὰ  βουνὰ  μάλιστα,  ὅπου  αἱ βροχαὶ εἶναι δυνατώτεραι καὶ ἡ κλίσις τοῦ ἐδάφους μεγαλυτέρα, τὰ ρυάκια εἶναι ταχύτερα καὶ ὁρμητικώτερα. Δι’ αὐτὸ δὲν παρασύρουν μόνον ἄμμους καὶ λίθους, ἀλλὰ καὶ ἀποτρώγουν τὸ ἔδαφος, διὰ τοῦ ὁποίου καταβαίνουν.

Καὶ  τὰ  ρυάκια  αὐτὰ  ἀκολουθοῦν  τὴν  κλίσιν  τοῦ  ἐδάφους καὶ  χύνονται  εἰς  τὴν  κοίτην  τοῦ  ποταμοῦ.  Δι’  αὐτὸ  τὰ  ὕδατα  τοῦ ποταμοῦ μετὰ μίαν βροχὴν εἶναι πολὺ θολά, ἐν καιρῷ δὲ πλημμύρας συμπαρασύρουν πολλὰς καὶ βαρείας ὕλας.

Ἀπὸ ὅσα εἴδομεν, συμπεραίνομεν, ὅτι τὸ ἔδαφος τοῦ ἀθηναϊκοῦ βαθυπέδου, ἀπὸ τὰ Πατήσια ἕως τὴν παραλίαν, προέρχεται ἀπὸ τὰς προσχώσεις τοῦ Κηφισοῦ καὶ ἀποτελεῖται ἀπὸ πηλοὺς καὶ ἄμμους ἀνακατευμένους.  Ἐπειδὴ  λοιπὸν  τὸ  ἔδαφος  αὐτὸ  ἐγεννήθη  ἀπὸ προσχώσεις, λέγεται προσχωσιγενές. Τὸ ἔδαφος αὐτὸ εἶναι μαλακὸν καὶ  περιέχει  τὰ  συστατικά,  τὰ  ὁποῖα  χρειάζονται  τὰ  φυτά,  διὰ  νὰ βλαστήσουν.  Εἶναι  γόνιμον  ἔδαφος.  Δι’  αὐτὸ  ὁλόκληρος  ἡ  πεδιὰς καλλιεργεῖται καλῶς.