Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΣ

 Η ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΣ

Α´. ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ

Ὅπως μᾶς δεικνύει ὁ χάρτης, τὸ ἔδαφος τῆς ἀνατολικῆς Στερεᾶς εἶναι ὀρεινόν, ἀλλ’ ἔχει καὶ ἀρκετὰ πεδινὰ μέρη. Αἱ ὀροσειραὶ ἔχουν διεύθυνσιν ἀπὸ Δυσμῶν πρὸς Ἀνατολὰς καὶ σχηματίζουν παραλλήλους γραμμάς.   Τὰ   ὀνόματά   των   εἶναι:   Ὄθρυς,   Οἴτη-Καλλίδρομον, Παρνασσός,  Ἑλικὼν-Κιθαιρών,  Πάρνης.  Εἶναι  ὄρη  σχιστολιθικὰ καὶ ἀσβεστολιθικά. Χαμηλότεραι βουνοσειραὶ ἐκτείνονται καὶ κατὰ μῆκος τῆς παραλίας τοῦ Εὐβοϊκοῦ κόλπου (βουνὰ τῆς Ἀταλάντης).

Μεταξὺ  τῶν  ὀροσειρῶν  αὐτῶν  ὑπάρχουν  πλατεῖαι  κοιλάδες καὶ  πεδιάδες:  ἡ  κοιλὰς  τοῦ  Σπερχειοῦ,  ἡ  κοιλὰς  τοῦ  Βοιωτικοῦ Κηφισοῦ,  ἡ  πεδιὰς  τῆς  Λεβαδείας,  ἡ  πεδιὰς  τῶν  Θηβῶν  καὶ  ἡ κοιλὰς τῆς Ἀμφίσσης.

Ἀπὸ τοὺς τόπους αὐτοὺς μόνον δύο κοιλάδες εἶναι ἀνοικταὶ πρὸς τὴν  θάλασσαν,  ἡ  κοιλὰς  τοῦ  Σπερχειοῦ  καὶ  ἡ  τῆς  Ἀμφίσσης.  Αἱ πεδιὰδες  ὅμως  τῆς  Λεβαδείας  καὶ  τῶν  Θηβῶν,  καθὼς  εἶναι  περιτριγυρισμέναι  ἀπὸ  βουνά,  ὁμοιάζουν  μὲ  λεκάνας.  Δι’  αὐτὸ  τὰ  νερὰ τοῦ Κηφισοῦ ἄλλοτε δὲν εὕρισκον διέξοδον πρὸς τὴν θάλασσαν καὶ ἐγέμιζον  ὁλόκληρον  τὴν  λεκάνην  τῆς  Κωπαΐδος.  Πρὸ  ἐτῶν  ὅμως ἔσκαψαν κάτω ἀπὸ τὰ βουνά τῆς παραλίας μίαν σήραγγα καὶ ἀπὸ τότε

τὰ νερά τοῦ ποταμοῦ χύνονται εἰς τὴν θάλασσαν. Ἔτσι ἀπεξήραναν ὁλόκληρον  τὴν  λεκάνην.  Νοτιώτερον  ὅμως,  εἰς  τὴν  περιοχὴν  τῶν Θηβῶν, ὑπάρχουν δύο μικραὶ λίμναι, ἡ Ὑλικὴ καὶ ἡ Παραλίμνη.

Ἄν  τώρα  παρατηρήσωμεν  τὴν  διάταξιν,  ποὺ  ἔχουν  αἱ  πεδιάδες καὶ αἱ κοιλάδες τῆς ἀνατολικῆς Στερεᾶς, βλέπομεν, ὅτι εὑρίσκονται εἰς μίαν σειράν, ἡ ὁποία διακόπτεται ἀπὸ χαμηλὰ ὑψώματα. Ἔτσι ἦτο εὔκολον νὰ στρώσουν σιδηροδρομικὴν γραμμήν, διὰ νὰ συνδέσουν τὴν Ἀττικὴν καὶ τὴν Πελοπόννησον μὲ τὴν βορείαν Ἑλλάδα.

Τὸ μεγαλύτερον ἐμπόδιον ἦτο εἰς τὰ βόρεια, μεταξὺ τῆς κοιλάδος τοῦ Βοιωτικοῦ Κηφισοῦ καὶ τῆς κοιλάδος τοῦ Σπερχειοῦ. Διὰ νὰ διέλθῃ λοιπὸν ἀπὸ ἐκεῖ ὁ σιδηρόδρομος, ἤνοιξαν εἰς τὸ βουνὸν μίαν μεγάλην σήραγγα, τὴν σήραγγα τοῦ Μπράλλου (μῆκος 2110 μ.).

Ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς εἶναι ἡ κυρία γραμμὴ τῆς συγκοινωνίας εἰς τὴν ἀνατολικὴν Ἑλλάδα. Τὴν γραμμὴν δὲ αὐτὴν τὴν συναντᾷ εἰς τὸ χωρίον Μπράλλον καὶ ἡ ἁμαξιτὴ ὁδός, ἡ ὁποία ἔρχεται ἀπὸ τὴν Ἄμφισσαν.

Β´. ΜΟΡΦΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΛΙΑΣ

Ἡ παραλιακὴ γραμμὴ τῆς ἀνατολικῆς Στερεᾶς εἶναι ὀδοντωτή, ὡσὰν  δαντέλλα.  Ἡ  θάλασσα  δηλ.  εἰσχωρεῖ  βαθέως  εἰς  τὴν  ξηρὰν καὶ  σχηματίζει  κόλπους  μὲ  ἀρίστους  φυσικοὺς  λιμένας.  Διότι  καὶ ὁ  Εὐβοϊκὸς  καὶ  ὁ  Κορινθιακὸς  εἶναι  σχεδὸν  κλειστοὶ  κόλποι  καὶ προφυλάσσονται ἀπὸ τὰς τρικυμίας.

Δυστυχῶς  ὀλίγοι  μόνον  ἀπὸ  τοὺς  λιμένας  αὐτοὺς  ἀπέκτησαν σημασίαν διὰ τὸ ἐμπόριον (Ἰτέα, Στυλίς). Διότι τὰ βουνά, τὰ ὁποῖα ὑψώνονται κατὰ μῆκος τῆς παραλίας τοῦ Εὐβοϊκοῦ, τὴν ἀποκλείουν ἀπὸ τὰς πεδιάδας τοῦ ἐσωτερικοῦ. Μὸνον δὲ ὅπου καταλήγουν ὁδοὶ συγκοινωνίας ἀπὸ τὸ ἐσωτερικόν, ἐκεῖ ἠμπορεῖ νὰ ἀναπτυχθῇ λιμὴν ἐμπορικός.

Γ´. ΥΔΑΤΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ

Ὅπως  ἡ  Ἀττικὴ  καὶ  ἡ  ἀνατολικὴ  πλευρὰ  τῆς  Πελοποννήσου, ἔτσι καὶ ἡ ἀνατολικὴ Στερεὰ εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς τοὺς ξηροὺς καὶ ψυχροὺς βορειοανατολικοὺς ἀνέμους. Δι’ αὐτὸ καὶ αὐτὴ δέχεται ὀλίγας βροχάς, ἀλλὰ πάντοτε περισσοτέρας ἀπὸ τὴν Ἀττικὴν (ὕψος βροχῆς κατ’ ἔτος εἰς τὴν Λαμίαν 60 ἑκατοστὰ τοῦ μέτρου, εἰς τὰς Ἀθήνας 40 ἑκατοστά). Ἐπειδὴ δὲ καὶ τὰ βουνὰ τῆς ἀνατολικῆς Στερεᾶς εἶναι ὑψηλότερα καὶ σκεπάζονται τὸν χειμῶνα μὲ πολλὰ χιόνια, δι’ αὐτὸ καὶ οἱ ποταμοί της εἶναι πλουσιώτεροι εἰς ὕδατα.

Τὸ  κλῖμα  ὅμως  τῆς  ἀνατολικῆς  Στερεᾶς  πρὸς  Βορρᾶν  τῆς Πάρνηθος εἶναι τραχύ. Διότι αἱ πεδιὰδες της, καθὼς εἴδομεν, εἶναι ἀποκλεισμέναι  ἀπὸ  τὴν  θάλασσαν.  Ἔτσι  οἱ  θαλάσσιοι  ἄνεμοι  δὲν φθάνουν εἰς τὸ ἐσωτερικόν, διὰ νὰ μετριάσουν τὸ ψῦχος τοῦ χειμῶνος καὶ  τὴν  ζέστην  τοῦ  θέρους.  Δι’  αὐτὸ  εἰς  τὰ  πεδινὰ  μέρη  ὁ  χειμὼν εἶναι ψυχρὸς καὶ τὸ θέρος θερμὸν (ἠπειρωτικὸν κλῖμα).