ΕΙΡΩΝΕΙΑΣ
ΕΙΡΩΝΕΙΑΣ
Α'
I ΕΙΡΩΝΕΙΑΣ
Ἡ μὲν οὖν εἰρωνεία δόξειεν ἂν
εἶναι, ὡς τύπῳ λαβεῖν, προσποίησις
ἐπὶ [τὸ] χεῖρον πράξεων καὶ λόγων, ὁ
δὲ εἴρων τοιοῦτός τις, [2] οἷος
προσελθὼν τοῖς ἐχθροῖς ἐθέλειν
λαλεῖν, οὐ μισεῖν· καὶ ἐπαινεῖν
παρόντας, οἷς ἐπέθετο λάθρα, καὶ
τούτοις συλλυπεῖσθαι ἡττωμένοις·
καὶ συγγνώμην δὲ ἔχειν τοῖς αὑτὸν
κακῶς λέγουσι καὶ ἐπὶ [πᾶσι] τοῖς
καθ' ἑαυτοῦ λεγομένοις. [3] καὶ πρὸς
τοὺς ἀδικουμένους καὶ
ἀγανακτοῦντας πράως διαλέγεσθαι·
καὶ τοῖς ἐντυγχάνειν κατὰ σπουδὴν
βουλομένοις προστάξαι ἐπανελθεῖν.
[4] καὶ μηδὲν ὧν πράττει
ὁμολογῆσαι, ἀλλὰ φῆσαι
βουλεύεσθαι καὶ προσποιήσασθαι
ἄρτι παραγεγονέναι καὶ ὀψὲ
γενέσθαι [αὐτὸν] καὶ μαλακισθῆναι.
[5] καὶ πρὸς τοὺς δανειζομένους καὶ
ἐρανίζοντας [εἰπεῖν ὡς οὐ πλουτεῖ·
καὶ πωλῶν φῆσαι] ὡς οὐ πωλεῖ· καὶ
μὴ πωλῶν φῆσαι πωλεῖν·
Ἡ εἰρωνεία, διὰ νὰ τὴν ὁρίσωμεν
γενικῶς, ἠμπορεῖ νὰ φανῇ ὅτι εἶναι
προσποιητὴ ἐλάττωσις πράξεων καὶ
λόγων31. Ἰδοὺ δὲ τί λογῆς ἄνθρωπος
εἶναι ὁ εἴρων. Πλησιάζει τοὺς
ἐχθρούς του καὶ θέλει νά μὴ φανῇ
ὅτι τοὺς μισεῖ·— ἐπαινεῖ, ὅταν εἶναι
παρόντα, ἐκεῖνα τὰ πρόσωπα ποὺ
κρυφὰ τὰ ἔχει προσβάλει·— ἐὰν
ἔχουν χάσει δίκην εἰς τὸ δικαστήριον
τοὺς συλλυπεῖται·— φαίνεται ὅτι
συγχωρεῖ ἐκείνους ποὺ τὸν
κακολογοῦν καὶ ὅτι δὲν θυμώνει δι'
ὅσα λέγονται ἐναντίον του·—εἰς
ἐκείνους που ἔχουν ἀδικηθῆ ἀπὸ
αὐτὸν καὶ ἔρχονται νὰ
παραπονεθοῦν ὁμιλεῖ μὲ πραότητα·
—εἰς τοὺς ἐπιμένοντας νὰ τὸν ἶδουν
ἀμέσως λέγει νὰ ἐπιστρέψουν
ἀργότερα.—Διὰ τὰς ὑποθέσεις του
δὲν φανερώνει τίποτε, ἀλλὰ λέγει
ὅτι δὲν ἔλαβε ἀκόμη ἀπόφασιν καὶ
προσποιεῖται ὅτι δὲν εἶναι πολὺς
καιρὸς ποὺ ἐπανῆλθε, ὅτι ἔφθασε
ἀργά, ὅτι ἦτο ἀσθενής·—εἰς ἐκείνους
ποὺ ζητοῦν δανεικὰ χρήματα ἢ
ἔρανον32 ... .— Ὅταν εἰς τὴν ἀγορὰν
31 Ὁ ὁρισμὸς τοῦ Θεοφράστου στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ Ἀριστοτέλους, ὁ ὁποῖος ἔχει ὡς ἐξῆς· “ἡ
μεσότης ἀλήθεια λεγέσθω· ἡ δὲ προσποίησις ἐπὶ μὲν τὸ μεῖζον ἀλαζονεία, ἐπὶ δὲ τὸ ἔλαττον εἰρωνεία”
(Ἠθικ. Νικ. Β, 7, 12) καὶ “ὁ μὲν γὰρ ἐπὶ τὰ χείρω καθ' ἑαυτοῦ ψευδόμενος μὴ ἀγνοῶν εἴρων, ὁ δὲ ἐπὶ τὰ
βελτίω ἀλαζών” (Ἠθικ. Εὐδ. 37).
Κατὰ τὸν ὁρισμόν λοιπὸν τοῦτον ἡ εἰρωνεία δὲν ὁμοιάζει μὲ τὴν λεγομένην Σωκρατικήν· ὁ εἴρων τοῦ
Θεοφράστου εὐχαριστεῖται ἄλλα λέγων καὶ ἄλλα φρονῶν νὰ ἐμπαίζῃ τοὺς ἄλλους.
32 Ἡ λέξις ἔρανος (ἐξ ἧς καὶ ρῆμα ἐρανίζω) σημαίνει· 1) συνεισφοράν, 2) δεῖπνον διὰ συνεισφορᾶς, 3)
σύλλογον τοῦ ὁποίου τὰ μέλη καταβάλλουν ποσόν τι κατὰ μῆνα διὰ κοινὸν δεῖπνον, 4) σωματεῖον τοῦ
ὁποίου τὰ μέλη συνεισφέρουν πρὸς βοήθειαν καὶ ὑποστήριξιν φίλου ποὺ δυστυχεῖ· τὴν βοήθειαν ὅμως
πωλῇ κάτι, λέγει ὅτι δὲν πωλεῖ· ὅταν
δὲ πάλιν δὲν πωλεῖ, λέγει ὅτι πωλεῖ.
καὶ ἀκούσας τι μὴ προσποιεῖσθαι,
καὶ ἰδὼν φῆσαι μὴ ἑωρακέναι, καὶ
ὁμολογήσας μὴ μεμνῆσθαι· καὶ τὰ
μὲν σκέψεσθαι φάσκειν, τὰ δὲ οὐκ
εἰδέναι, τὰ δὲ θαυμάζειν, τὰ δ' ἤδη
ποτὲ καὶ αὐτὸς οὕτως
διαλογίσασθαι.
— Ἂν ἤκουσε κάτι, προσποιεῖται ὅτι
δὲν ἤκουσε, ἂν εἶδεν, ὅτι δὲν εἶδεν,
ἂν ἐσυμφώνησε, λέγει ὅτι δὲν
ἐνθυμεῖται.— Ἄλλοτε λέγει ὅτι θὰ
σκεφθῇ, ἄλλοτε ὅτι δὲν γνωρίζει,
ἄλλοτε ὅτι ἀπορεῖ, ἄλλοτε ὅτι καὶ
αὐτός ἔκαμε αὐτὴν τὴν σκέψιν.
[6] καὶ τὸ ὅλον δεινὸς τῷ τοιούτῳ
τρόπῳ τοῦ λόγου χρῆσθαι· Οὐ
πιστεύω· Οὐχ ὑπολαμβάνω·
Ἐκπλήττομαι· καὶ· Λέγεις αὐτὸν
ἕτερον γεγονέναι· Καὶ μὴν οὐ ταῦτα
πρὸς ἐμὲ διεξῄει· Παράδοξόν μοι τὸ
πρᾶγμα· Ἄλλῳ τινὶ λέγε· Ὅπως δὲ
σοὶ ἀπιστήσω ἢ ἐκείνου καταγνῶ,
ἀποροῦμαι· Ἀλλ' ὅρα, μὴ σὺ θᾶττον
πιστεύεις. [7]
—Καὶ ἐν γένει εἶναι ἄνθρωπος ποὺ
μεταχειρίζεται μὲ ἰδιαιτέραν τέχνην
τὰς φράσεις· “δὲν πιστεύω”, “δὲν
νομίζω”, “θαυμάζω”, “φαίνεται
κατὰ τὰ λόγια σου ὅτι αὐτὸς ἤλλαξε
πολὺ”, “καὶ ὅμως δὲν μοῦ παρέστησε
ἔτσι τὸ πρᾶγμα”, “μοῦ φαίνεται
παράδοξον”, “εἰς ἄλλον νὰ τὰ πῇς”,
“εὑρίσκομαι εἰς ἀπορίαν πῶς νὰ μὴ
σὲ πιστεύσω ἢ νὰ καταδικάσω
ἐκεῖνον”, “πρόσεξε μήπως εἶσαι
εὐκολόπιστος”.
[Τοιαύτας φωνὰς καὶ πλοκὰς καὶ
παλιλλογίας εὑρεῖν ἔστι τῶν
εἰρώνων. τὰ δὴ τῶν ἠθῶν μὴ ἁπλᾶ
ἀλλ' ἐπίβουλα φυλάττεσθαι μᾶλλον
δεῖ ἢ τοὺς ἔχεις.]
Αὐτὴ εἶναι ἡ γλῶσσα καὶ τὰ
κλωθογυρίσματα καὶ αἱ ἀντιλογίαι
ποὺ εὑρίσκει κανεὶς εἰς τὸν εἴρωνα·
ἀπὸ αὐτοὺς λοιπὸν τοὺς ὄχι ἁπλοὺς
ἀλλὰ πονηροὺς χαρακτῆρας πρέπει
ταύτην ὤφειλεν οὗτος νὰ ἀποδώση, ὅταν ἐβελτιοῦτο ἡ θέσις του, ἄλλως ἐτιμωρεῖτο δικαστικῶς, 5)
συνεισφορὰν ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῆς πόλεως. Τὸ χωρίον τοῦτο παρουσιάζει εἰς τὰ χειρόγραφα χάσμα, τὸ
ὁποῖον ὁ Naνarre συμπληροῖ ὡς ἐξῆς “καὶ πρὸς τοὺς δανειζομένους καὶ ἐρανίζοντας [λέγειν δοὺς ὅτι
λαθεῖν βούλεται”, καὶ ἄλλοι ἄλλως.
νὰ προφυλάττεσαι περισσότερον
παρ' ὅσον ἀπὸ τὰς ἐχίδνας33.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου