Σουηδία

 

Το Βασίλειο της Σουηδίας (Σουηδικά: Konungariket Sverige) είναι μια σκανδιναβική χώρα στη βόρεια Ευρώπη. Συνορεύει με τη Νορβηγία δυτικά και τη Φινλανδία στα βορειοανατολικά. Βρέχεται ανατολικά από το Βοθνικό κόλπο και τη θάλασσα της Βαλτικής. Οι πορθμοί Σκάγερακ νοτιοδυτικά και Κάτεγατ χωρίζουν τη σκανδιναβική χερσόνησο από τη Δανία, με την οποία ενώνεται με τη γέφυρα του Όρεσουντ.
Η Σουηδία έχει χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα, εκτός από τις μητροπολιτικές περιοχές της στο νότο, και μεγάλες εκτάσεις στην ενδοχώρα καλύπτονται από δάση κωνοφόρων. Η χώρα διαθέτει πλούσιους φυσικούς πόρους σε νερό, ξυλεία και σιδηρομεταλλεύματα. Οι πολίτες της απολαμβάνουν ένα υψηλό βιοτικό επίπεδο και η χώρα γενικά θεωρείται σύγχρονη, πολιτικά φιλελεύθερη και με ισχυρό κοινωνικό κράτος.
Πρωτεύουσα της Σουηδίας είναι η Στοκχόλμη. Άλλες μεγάλες πόλεις είναι το Γκέτεμποργκ, το Μάλμε και η Ουψάλα.

Διακυβέρνηση

Εκλογές

Δικαίωμα ψήφου έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.

Βουλευτικές εκλογές 2010

Οι πιο πρόσφατες γενικές εκλογές διεξήχθησαν στις 19 Σεπτεμβρίου 2010. Το Κοινοβούλιο (Riksdag) αποτελείται από συνολικά 349 έδρες. Ο κεντροδεξιός κομματικός συνασπισμός υπό τον πρωθυπουργό Φρέντρικ Ράινφελντ κέρδισε τις εκλογές χωρίς απόλυτη πλειοψηφία, με ποσοστό 49,2% των ψήφων, που αντιστοιχεί σε 172 έδρες επί συνόλου 349 του Κοινοβουλίου. Ο Ράινφελτ έγινε ο πρώτος κεντροδεξιός πρωθυπουργός στην χώρα του που επανεξελέγη για δεύτερη συνεχή φορά. Η αριστερή παράταξη (Πράσινοι και Σοσιαλδημοκράτες) συγκέντρωσε ποσοστό 43,7% και 157 έδρες.^[3] Για πρώτη φορά εισήλθε στη Βουλή το ακροδεξιό κόμμα των Σουηδών Δημοκρατών, το οποίο εξασφάλισε 20 έδρες.

Κοινοβούλιο της Σουηδίας, 19 Σεπτεμβρίου 2010

Κόμματα και συνασπισμοί		Ψήφοι				Μόνιμες έδρες		Τροποποιημένες έδρες		Σύνολο εδρών		έδρες %/ψήφοι %
		#		%	±%	#	±	#	±	έδρες	μετακίνηση
	Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα της Σουηδίας Socialdemokraterna	1.827.497	115.128	30,66	4,33	112	18	0	0	112	18	1,05
	Κόμμα Μετριοπαθών Moderaterna	1.791.766	335.752	30,06	3,83	107	10	0	0	107	10	1,02
	Κόμμα Πρασίνων Miljöpartiet de Gröna	437.435	146.314	7.34	2,09	19	10	6	4	25	6	0,98
	Φιλελεύθερο Λαϊκό Κόμμα Folkpartiet liberalerna	420.524	2.129	7,06	0,48	17	5	7	1	24	4	0,97
	Κόμμα του Κέντρου Centerpartiet	390,804	46.585	6.56	1,32	21	6	2	0	23	6	1,01
	Σουηδοί Δημοκράτες Sverigedemokraterna	339.610	177.147	5,70	2,77	14	14	6	6	20	20	1,01
	Κόμμα Αριστεράς Vänsterpartiet	334,053	9.331	5.60	0,24	9	4	10	1	19	3	0,97
	Χριστιανοί Δημοκράτες Kristdemokraterna	333.696	32.302	5,60	0.99	11	6	8	1	19	5	0,97
Σύνολο κομμάτων που εκλέγονται		5.875.385	476.658	98,57	1.32	310	-	39	-	349	-	-
	Ο Συνασπισμός Alliansen (Κόμμα Μετριοπαθών, Φιλελεύθερο Λαϊκό Κόμμα, Κόμμα του Κέντρου, Χριστιανοί Δημοκράτες)	2.936.790	258.994	49,27	1,03	156	3	17	2	173	5	1,01
	Κόκκινοι-Πράσινοι Rödgröna (Σοσιαλδημοκράτες, Κόμμα των Πρασίνων, Κόμμα Αριστεράς	2.598.985	40.517	43,60	2,48	140	11	16	4	156	15	1,03
	Κόμμα των Πειρατών Piratpartiet	38.491	3.573	0,65	|0,02	0	-	0	-	0	-	0,00
	Φεμινιστική Πρωτοβουλία Feministiskt initiativ	24.139	13.815	0,40	|0,28	0	-	0	-	0	-	0,00
	Σουηδικό Κόμμα για τα Συμφέροντα των Σουηδών Ηλικιωμένων Πολιτών Sveriges pensionärers intresseparti	11.078	17.728	0,19	|0,33	0	-	0	-	0	-	0,00
	Δημοκράτες της Επαρχίας Landsbygdsdemokraterna	1.565	1.565	0,03	0,03	0	-	0	-	0	-	0,00
	Σοσιαλιστικό Κόμμα Δικαιοσύνης Rättvisepartiet Socialisterna	1.507	410	0,03	0,01	0	-	0	-	0	-	0,00
	Κόμμα Συνασπισμού Νόρλαντ Norrländska Samlingspartiet	1.456	1.456	0,02	0,02	0	-	0	-	0	-	0,00
	Εθνικοί Δημοκράτες Nationaldemokraterna	1.141	1.923	0,02	0,04	0	-	0	-	0	-	0,00
	Κλασικό Κόμμα Φιλελευθέρων Klassiskt Liberala Partiet	716	514	0,01	0,01	0	-	0	-	0	-	0,00
	Κόμμα Ελευθερίας Frihetspartiet	688	688	0,01	0,01	0	-	0	-	0	-	0,00
	Κόμμα των Σουηδών Svenskarnas Parti	681	681	0,01	0,01	0	-	0	-	0	-	0,00
	Ενότητα Enhet	632	2.016	0,01	0,04	0	-	0	-	0	-	0,00
	Κόμματα με λιγότερες από 500 ψήφους	2.929	1.837	0,05	0,03	-	-	-	-	-	-	0,00
Σύνολο κομμάτων που δεν εισέρχονται στη Βουλή		85.023	229.991	1,43	4,24	-	-	-	-	-	-	0,00
Σύνολο όλων των κομμάτων		5.960.408	409.130	100,00%	-	310	-	39	-	349	-	-
	Λευκά	65.938	32.494	1,09	0,62
	Λοιπά άκυρα	2.336	120	0,04	0,00
Εγγεγραμμένοι		7.123.651	231.642
Συμμετοχή		6.028.682	378.266	84,63%	2,64

Δημογραφία

Η χώρα, σύμφωνα με εκτιμήσεις για το 2010, αριθμεί 9.074.055 κατοίκους^[4]. Σύμφωνα με εκτιμήσεις για το 2010, το προσδόκιμο ζωής στους άνδρες είναι 78,69 χρόνια, στις γυναίκες 83,4 χρόνια και στο σύνολο του πληθυσμού τα 80,97 χρόνια^[4].
Η σουηδική γλώσσα ομιλείται από 8 εκ. κατοίκους στη Σουηδία και 290.000 στην Φινλανδία.

Ιστορία

Μετά το τέλος της εποχής των Βίκινγκς, η Σουηδία έγινε μέλος της Ένωσης του Κάλμαρ το 1397 μαζί με τη Δανία και τη Νορβηγία (η Φινλανδία εκείνη την εποχή ήταν τμήμα του σουηδικού βασιλείου). Η Σουηδία αποχώρησε από την Ένωση το 1523 και για πολλά χρόνια βρισκόταν σε εμπόλεμη κατάσταση με τους γείτονές της, ιδιαίτερα τη Ρωσία και την Ένωση Δανίας-Νορβηγίας, οι οποίες ποτέ δεν αποδέχτηκαν τελείως την αποχώρηση της Σουηδίας. Η Σουηδία συμμετείχε στους μεγάλους πολέμους του 17ου αιώνα και αναδείχτηκε σε μεγάλη ευρωπαϊκή αυτοκρατορία, έχοντας έκταση διπλάσια από τη σημερινή της. Αμέσως μετά, όμως, άρχισε η συρρίκνωση: Μεταξύ 1700 - 1723 έχασε τις κτήσεις της στη νότια και την ανατολική Βαλτική με τον Μεγάλο Βόρειο Πόλεμο, ενώ το 1809 έχασε και τη Φινλανδία που προσαρτήθηκε στη Ρωσία. Το 1814 ο βασιλιάς της Σουηδίας απέκτησε (για λίγο) και το θρόνο της Νορβηγίας. Από το 1814, η Σουηδία βρίσκεται σε ειρήνη, αποφεύγοντας να συμμετέχει σε συμμαχίες σε καιρό ειρήνης και παραμένοντας ουδέτερη σε περιόδους πολέμου, πράγμα που κατάφερε και κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά το γεγονός ότι ο Χίτλερ την εποφθαλμιούσε λόγω του άφθονου και πρώτης ποιότητας σιδηρομεταλλεύματος που διαθέτει.
Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οι σοσιαλδημοκράτες άσκησαν σχεδόν αδιάκοπα την εξουσία, εισήγαγαν σημαντικές καινοτομίες στον οικονομικό τομέα και ενίσχυσαν αξιοσημείωτα τις ένοπλες δυνάμεις, διατηρώντας παράλληλα την ουδετερότητα της Σουηδίας. Στην εσωτερική πολιτική η Σουηδία πήρε μεταρρυθμιστικά μέτρα και το 1983, επί της διακυβέρνησης του σοσιαλδημοκράτη Ούλοφ Πάλμε, δημοσιεύτηκε ο νόμος που επέτρεψε στα συνδικάτα να αναλαμβάνουν, με τα λεγόμενα χρεόγραφα των υπαλλήλων, το μερικό έλεγχο των ιδιωτικών επιχειρήσεων. Ο Πάλμε δολοφονήθηκε το 1986.
Οι σοσιαλδημοκράτες έχασαν στις εκλογές του 1991 και η διακυβέρνηση πέρασε σε ένα συντηρητικό συνασπισμό, αλλά με την επιτυχία τους στην εκλογές του 1994 επέστρεψαν στην εξουσία. Ωστόσο, στις κοινοβουλευτικές εκλογές του 2006, την πλειοψηφία των ψήφων πήρε το Κόμμα των Συντηρητικών, σχηματίζοντας συνασπισμό ενιαίας πολιτικής γραμμής με το Κόμμα του Κέντρου, το Λαϊκό Κόμμα των Φιλελεύθερων και το Κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών. Τα τέσσερα αυτά κόμματα σχημάτισαν πλειοψηφική κυβέρνηση υπό την πρωθυπουργία του αρχηγού του Κόμματος των Συντηρητικών, του Φρέντρικ Ράινφελντ. Οι επόμενες εκλογές έχουν προγραμματιστεί να διεξαχθούν το Σεπτέμβριο του 2010.
Η Σουηδία είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την 1η Ιανουαρίου 1995 και ιδρυτικό μέλος του Σκανδιναβικού Συμβουλίου (1952).

Εκπαίδευση

Για παιδιά ηλικίας 1-5 ετών είναι εγγυημένη μια θέση σε δημόσιο νηπιαγωγείο (σουηδικά: förskola ή, στην καθομιλουμένη, dagis). Μεταξύ των ηλικιών 6 και 16, τα παιδιά συμμετέχουν σε υποχρεωτικό ενιαίο σχολείο. Στο Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Μαθητών (PISA),οι σουηδοί μαθητές ήταν κοντά στο μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Μετά την ολοκλήρωση της 9η τάξης, περίπου το 90% των μαθητών συνεχίζουν με τριετή ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (λύκειο), η οποία μπορεί να οδηγήσει τόσο σε έναν τίτλο εργασίας ή σε επιλεξιμότητα για είσοδο στο πανεπιστήμιο. Το σχολικό σύστημα χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από φόρους.
Υπάρχει μια σειρά από διάφορα πανεπιστήμια και κολλέγια στη Σουηδία, τα παλαιότερα και μεγαλύτερα από τα οποία βρίσκονται στην Ουψάλα, Λουντ, του Γκέτεμποργκ και της Στοκχόλμης. Λίγες μόνο χώρες όπως ο Καναδάς, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα έχουν υψηλότερα επίπεδα πτυχιούχων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Οικονομία

Η Σουηδία είναι σημαντικός εξαγωγέας σιδήρου, χαλκού και ξυλείας στην Ευρώπη από το Μεσαίωνα. Ωστόσο, η βελτίωση των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών έκανε δυνατή την εκμετάλλευση σε μεγαλύτερη κλίμακα του φυσικού πλούτου διαφόρων περιοχών της χώρας, ιδιαίτερα της ξυλείας και του σιδηρομεταλλεύματος. Η φιλελευθεροποίηση της οικονομίας και η ανάπτυξη της εκπαίδευσης συνέβαλαν στη γρήγορη εκβιομηχάνιση και από τη δεκαετία του 1890 η χώρα είχε αρχίσει να αναπτύσσει μια προηγμένη βιομηχανία κατασκευών. Στις αρχές του 20ού αιώνα ένα κράτος κοινωνικής πρόνοιας άρχισε να αναπτύσσεται. Σήμερα η χώρα χαρακτηρίζεται από σοσιαλφιλελεύθερες κατευθύνσεις και την επιδίωξη της κοινωνικής ισότητας. Συγκαταλέγεται ανάμεσα στα έθνη του ΟΗΕ με τον υψηλότερο δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (Human Development Index - HDI).
Διεθνώς το όνομα της χώρας ταυτίζεται με την σουηδικής καταγωγής εταιρία επίπλων IKEA και τις αυτοκινητοβιομηχανίες Volvo και SAAB.

Μεταφορές

Η οδική και σιδηροδρομική γέφυρα που συνδέει την Σουηδία με τη Δανία

Η Σουηδία ήταν από τις τελευταίες χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης που διατηρούσε την οδήγηση στα αριστερά. Στις 3 Σεπτεμβρίου του 1967 η Σουηδία άλλαξε την οδήγηση στα δεξιά. Η κυκλοφορία το 1967 ήταν ήδη αυξημένη και η λεγόμενη «Ημέρα Η» ("Dagen H") απαίτησε μεγάλες οργανωτικές προσπάθειες.
Η αλλαγή της κυκλοφορίας σήμανε και το τέλος πολλών δημοτικών δικτύων τραμ, διότι τα νέα οχήματα ήταν ακριβά και τα παλαιά είχαν τις πόρτες στην αριστερή πλευρά. Μέχρι σήμερα η οδήγηση στο Μετρό Στοκχόλμης παραμένει στα αριστερά. Η αγορά των σιδηροδρομικών μεταφορών είναι ιδιωτικοποιημένη, εντούτοις πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να ανήκουν στο κράτος ή στους δήμους.
Τα μεγαλύτερα αεροδρόμια περιλαμβάνουν το Διεθνές Αεροδρόμιο Αρλάντα (17,91 εκατομμύρια επιβάτες το 2007), 40 χιλιόμετρα βόρεια της Στοκχόλμης, το αεροδρόμιο Γκέτεμποργκ-Landvetter (4,3 εκατ. επιβάτες το 2006), και το δεύτερο αεροδρόμιο της Στοκχόλμης-Skavsta Airport (2,0 εκατ. επιβάτες).

• Ο αστεροειδής 329 Σβέα (329 Svea), που ανακαλύφθηκε το 1892, πήρε το όνομά του από τη Σουηδία (Sverige).