Δανία
Το Βασίλειο της Δανίας ή Δανιμαρκία ή απλά Δανία (Δανικά: Danmark)[5] είναι μια χώρα που βρίσκεται στη Σκανδιναβία, στη βόρεια Ευρώπη. Συνορεύει από ξηρά μόνο με τη Γερμανία, ενώ από θάλασσα γειτνιάζει με τη Σουηδία, τη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική. Απλώνεται πάνω στη χερσόνησο της Γιουτλάνδης και πάνω σε εκατοντάδες νησιά, άλλα μεγάλα όπως το Σχέλαν (7.000 km²) και άλλα μικρά και ακατοίκητα. Η συνολική ακτογραμμή είναι αρκετά μεγάλη και φτάνει τα 7.314 km. Η Δανία είναι μία τελείως επίπεδη χώρα, καθώς το υψηλότερο σημείο της μόλις που ξεπερνάει τα 150 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Στη Δανία ανήκουν τα αυτόνομα νησιά Φερόες καθώς και η τεράστια Γροιλανδία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο δείκτη ειρήνης για το 2008, η Δανία ήταν η δεύτερη πιο ειρηνική χώρα στον κόσμο, μετά την Ισλανδία.[6] Η χώρα επίσης κατατάσσεται ως αυτή με τη λιγότερη διαφθορά το 2008 στον Δείκτη Διαφθοράς,[7] καθώς μοιράζεται την πρώτη θέση στον σχετικό κατάλογο με τη Σουηδία και με τη Νέα Ζηλανδία. Το 2008 η Κοπεγχάγη, πρωτεύουσα του κράτους, κατατάχθηκε ως η πιο κατάλληλη πόλη για να ζήσει κάποιος διεθνώς, από το περιοδικό Monocle.[8] Ο πληθυσμός της χώρας εκτιμάται για το 2009 σε 5.519.259 κατοίκους.[2]
Γεωγραφία
Η χερσόνησος της Γιουτλάνδης σχηματίζει την ενδοχώρα της Δανίας με μήκος περίπου 300 χιλιομέτρων. Οι δυτικές ακτές της ηπειρωτικής Δανίας είναι χαμηλές, χωρίς λιμάνια και καλύπτονται από αμμόλοφους, συχνά με ύψος πάνω από 30 μέτρα. Βρίσκονται εκτεθειμένες στις χειμερινές καταιγίδες και σε πολύ ισχυρούς ανέμους. Αντίθετα, οι ανατολικές ακτές που βρέχονται από τη Βαλτική παρουσιάζουν πολλές κολπώσεις. Συνολικά η Δανία έχει 405 νησιά, από τα οποία τα 75 είναι ακατοίκητα.Ποτάμια υπάρχουν πολλά, αλλά σχεδόν όλα είναι πολύ μικρά. Λίμνες υπάρχουν αρκετές σε ολόκληρη τη Δανία, αλλά είναι όλες τους μικρές. Το δανέζικο ανάγλυφο διαμορφώθηκε κατά την εποχή των παγετώνων, και αυτός είναι ο λόγος που η χώρα είναι τελείως επίπεδη. Το μεγαλύτερο ύψωμα βρίσκεται στα κεντρικά της χώρας με ύψος 170 μέτρων.
Το κλίμα είναι ήπιο λόγω της επίδρασης του Ρεύματος του Κόλπου του Μεξικού. Καθ' όλη τη διάρκεια του έτους ο άνεμος είναι δυνατός, και ειδικά τον χειμώνα[9] και για το λόγο αυτό η Δανία είναι από τις πρώτες χώρες στον κόσμο στη χρήση της αιολικής ενέργειας. Υετός πέφτει όλο τον χρόνο και ίσα κατανεμημένος. Κατά μέσο όρο οι βροχοπτώσεις διαρκούν 121 ημέρες το χρόνο.[9],
Η μεγαλύτερη πόλη της Δανίας είναι η πρωτεύουσα Κοπεγχάγη με 1.100.000 κατοίκους, ακολουθεί το Ώρχους με 285.000 κατοίκους και μετά το Οντένσε με 145.000.
Ιστορία
Τα αρχαιότερα ευρήματα στη χώρα ανάγονται στο 130.000 –110.000 π. Χ.[10] Η ανθρώπινη παρουσία χρονολογείται από το 12.500 π.Χ. και υπάρχουν μαρτυρίες για γεωργική δραστηριότητα από το 3.900 π.Χ.[11]Οι κάτοικοι της Δανίας ανήκαν στην ίδια εθνότητα με τους Βίκινγκς της Σκανδιναβίας. Η Δανία ως αυτοτελές έθνος εμφανίζεται για πρώτη φορά τον 8ο αιώνα μ.Χ. Οι Δανοί θαλασσοπόροι έκαναν επιδρομές μαζί με τους Βίκινγκς της Σκανδιναβίας στη Βόρεια Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Αγγλία. Τον 10ο αιώνα ο βασιλιάς της Δανίας Χάραλντ ο Κυανόδους ασπάστηκε τη χριστιανική θρησκεία και ολόκληρο το δανικό έθνος εκχριστιανίστηκε. Το 1013, ο βασιλιάς Σβέιν, γιος του Χάραλντ, κατέκτησε την Αγγλία. Ο γιος του Σβέιν, Κανούτος ο Μέγας, ένωσε όλη την Αγγλία, τη Δανία και τη Σκανδιναβία και σχημάτισε ένα μεγάλο κράτος στην Βόρεια Ευρώπη. Το 1282 οι ευγενείς επέβαλαν στον βασιλιά της Δανίας την Μεγάλη Χάρτα, με την οποία αναγνωρίζονταν τα δικαιώματα τους και την υποχρέωση να μοιραστεί την εξουσία με ένα κοινοβούλιο και ένα συμβούλιο ευγενών.
Το 1380 κάτω από την εξουσία του Όλαφ Β', η Δανία ενώθηκε με την Νορβηγία, στα εδάφη της οποίας συμπεριλαμβανόταν και η Ισλανδία με τα νησιά Φερόες. Το 1389, η βασίλισσα Μαργαρίτα Α', μητέρα του Όλαφ Β', κατέκτησε και τη Σουηδία. Τότε άρχισαν οι προσπάθειες ένωσης των τριών βασιλείων (Δανίας, Νορβηγίας, Σουηδίας) που επιτεύχθηκε τελικά με την Ένωση του Κάλμαρ το 1397. Την μεγαλύτερη δύναμη μέσα στην Ένωση τη διατήρησε η Δανία.
Τον 18ο αιώνα η Δανία άρχισε τον αποικισμό της Γροιλανδίας, την οποία είχε ήδη κατακτήσει από το 1380. Στις αρχές του 16ου αιώνα η Σουηδία απέκτησε την αυτονομία της, και το 1523 την ανεξαρτησία της με πρώτο βασιλιά, τον Γουσταύο Α'.
Στους ναπολεόντειους πολέμους, η Δανία υπήρξε σύμμαχος του Μεγάλου Ναπολέοντα με αποτέλεσμα κατά την ειρήνη του Κίελου (1813) να χάσει τη Νορβηγία, που παραχωρήθηκε στην Σουηδία. Το 1864 ο Γερμανός Μπίσμαρκ, συμμαχώντας με τους Αυστριακούς και τους Πρώσους, κήρυξε τον πόλεμο εναντίον της Δανίας για να προωθήσει τα σχέδια του για την ενοποίηση της Γερμανίας.
Το 1953 το σύνταγμα αναθεωρήθηκε και οι 2 βουλές έγιναν μία με 179 έδρες, ενώ δόθηκε στις γυναίκες το δικαίωμα συμμετοχής στην κυβέρνηση. Το 1972 έγινε δεκτή η αίτηση της Δανίας στην τότε ΕΟΚ, μαζί με την Ιρλανδία και τη Μεγάλη Βρετανία, και το 1973 έγινε πλήρες και ισότιμο μέλος. Η Γροιλανδία απέκτησε την αυτονομία της από την Δανία το 1979. Το 1992 απορρίφθηκε από τους Δανούς η συνθήκη του Μάαστριχτ, τον επόμενο χρόνο όμως επικυρώθηκε με μικρές αλλαγές. Στις 28 Σεπτεμβρίου του 2000 σε δημοψήφισμα[12] ο λαός δε δέχτηκε (με 53% κατά της πρότασης) να μπει η Δανία στην ζώνη του ευρώ, και έτσι νόμισμά της είναι μέχρι σήμερα η δανική κορώνα.
Στις 19 Μαρτίου του 2009, το κοινοβούλιο επέτρεψε την υιοθεσία παιδιών από τη Δανία και το εξωτερικό από ζευγάρια ομοφυλοφίλων, με 62 ψήφους υπέρ έναντι 53 κατά. [13]
Οικονομία
Η Δανία είναι αγροτική χώρα λόγω της μορφολογίας του εδάφους της που ευνοεί τις καλλιέργειες. Το βιοτικό επίπεδο των Δανών είναι αρκετά υψηλό. Το πεδινό έδαφος της χώρας, η αγροτική παράδοση, συνδυασμένη με την δύναμη του συνεταιρισμού και ο σύγχρονος εκμηχανισμός της καλλιέργειας είναι οι βασικοί παράγοντες της μεγάλης ανάπτυξης της γεωργίας και της κτηνοτροφίας. Καλλιεργούνται κυρίως δημητριακά (κριθάρι, βρώμη, σιτάρι) και εκτρέφονται χοίροι, αιγοπρόβατα και άλογα. Η γεωργική απόδοση είναι η μεγαλύτερη της Ευρώπης ενώ και η γεωργική εκπαίδευση είναι πολύ υψηλή. Σημαντικό ρόλο στην εθνική οικονομία παίζει και η αλιεία. Η Δανία βρίσκεται στην κορυφή των τεχνολογικά ανεπτυγμένων χωρών για όγδοη συνεχόμενη χρονιά μαζί με τη Σουηδία σύμφωνα με την Παγκόσμια Έκθεση Τεχνολογιών Πληροφορικής για το 2008 - 2009, που εξέδωσε το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ.[14]Αποτελεί μια καπιταλιστική οικονομία της ελεύθερης αγοράς και ένα μεγάλο κράτος πρόνοιας.[15]
Βιομηχανία-Εμπόριο
Ταυτόχρονα με τη γεωργία και την κτηνοτροφία άρχισε να αναπτύσσεται με συστηματικό τρόπο και η βιομηχανία τροφίμων, η χημική βιομηχανία, η υφαντουργία, η βιομηχανία ηλεκτρικών ειδών, η μεταλλουργία και η ναυπηγική. Κυριότερα προϊόντα είναι επίσης η μπίρα, το χαρτί και προϊόντα από ξύλο[16]. Ο ορυκτός πλούτος δεν είναι σημαντικός. Πετρέλαιο εξορύσσεται σε μικρές ποσότητες στη Βόρεια Θάλασσα, ωστόσο δεν είναι αρκετό για να καλύπτει τις ανάγκες της χώρας. Το εμπορικό ισοζύγιο είναι συνήθως παθητικό και αντισταθμίζεται με το ναυτιλιακό συνάλλαγμα. Εξάγονται γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα, μηχανήματα και είδη ναυπηγικής και τεχνολογία αιολικών συστημάτων. Η Δανία, στη στρατηγική θέση που βρίσκεται, αποτελεί το σημείο συνάντησης των συγκοινωνιών Δυτικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι εμπορικές συναλλαγές πραγματοποιούνται κυρίως με τη Σουηδία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η ανεργία είναι αρκετά χαμηλή σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη (4,8%).Τουρισμός
Τα τελευταία χρόνια ο τουρισμός έχει αρχίσει να παίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία της Δανίας. Το 1999 επισκέφτηκαν τη Δανία 3 εκατομμύρια τουρίστες, από τους οποίους ένα εκατομμύριο Γερμανοί. Έτσι τα έσοδα από τον τουρισμό φτάνουν ως και τα 3 δισεκατομμύρια δολάρια.Δημογραφία
O πληθυσμός, σύμφωνα με εκτιμήσεις για το 2009 είναι 5.500.510 κάτοικοι.[17] Οι κάτοικοι της Δανίας ανήκουν φυλετικά στη γερμανική ομοεθνία. Μόνο το 4 % του πληθυσμού είναι μετανάστες. Ως προς τη θρησκεία,το 98% είναι προτεστάντες ενώ η Καθολική Εκκλησία μετράει μόνο 1% καθολικούς Δανούς.Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού είναι 78,3 χρόνια (75,96 για τους άνδρες και 80,78 για τις γυναίκες), με βάση εκτιμήσεις του 2009.[17]
Γλώσσα
Η δανέζικη γλώσσα ανήκει στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια γλωσσών και στις γερμανικές γλώσσες. Έτσι μοιάζει πολύ με τη σουηδική, τη γερμανική, τη νορβηγική και την ισλανδική.Πολιτισμός
Λογοτεχνία
Η λογοτεχνική παραγωγή στην Δανία ξεκινάει κατά τον Μεσαίωνα και είναι επηρεασμένη από τα γαλλικά, τα γερμανικά και τα αγγλικά γράμματα. Το σημαντικότερο σύγγραμμα της δανικής μεσαιωνικής λογοτεχνίας είναι το Gesta Danorum στις αρχές του 13ου αιώνα.Διοικητική Διαίρεση
Η χώρα διαιρείται σε πέντε περιοχές. Οι περιοχές αυτές ιδρύθηκαν την 1η Ιανουαρίου του 2007 και αντικατέστησαν τις πρώην 13 κομητείες, δύο δήμους και ένα περιφερειακό δήμο. Η τελευταία διοικητική διαίρεση ίσχυσε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2006. Κάθε περιοχή κυβερνάται από τον Πρόεδρο (Regionsformand). Οι 5 περιοχές είναι:- Hovedstaden (Περιοχή Δανικής Πρωτευούσης)
- Midtjylland (Κεντρική Γιουτλάνδη)
- Nordjylland (Βόρεια Γιουτλάνδη)
- Sjælland (Ζεελάνδη)
- Syddanmark (Νότια Δανία)
Διακυβέρνηση
Σύμφωνα με το σύνταγμα του 1953, το πολίτευμα της Δανίας είναι βασιλευομένη κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Αρχηγός του κράτους είναι βασιλιάς ή βασίλισσα. Την εκτελεστική εξουσία ασκεί η κυβέρνηση ενώ την νομοθετική η Βουλή με 179 μέλη. Η τωρινή βασίλισσα είναι η Μαργαρίτα Β΄. Στις 4 Απριλίου του 2009 στη διάρκεια της συνόδου κορυφής του NATO στο Στρασβούργο ο πρωθυπουργός Άντερς Φογκ Ράσμουσεν ορίστηκε γενικός γραμματέας της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας[18]. Έτσι, νέος πρωθυπουργός ανέλαβε στις 5 Απριλίου ο έως τότε υπουργός Οικονομικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν.Εκλογές
Δικαίωμα ψήφου έχουν όσες και όσοι είναι ηλικίας 18 ετών και άνω.Εκλογές 2007
Στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές, οι οποίες διεξήχθησαν πρόωρα στις 13 Νοεμβρίου του 2007, κέρδισε τρίτη συνεχόμενη θητεία ο κυβερνών συνασπισμός του Πρωθυπουργού Ένερς Φο Ράσμουσεν.Αποτελέσματα
| Κόμματα | Ηγέτες | Ψήφοι | % | Έδρες | +/– | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Δανία | ||||||
| Φιλελεύθερο Κόμμα (Venstre) (V) | Ένερς Φο Ράσμουσεν | 908.472 | 26,2% | 46 | –6 | |
| Σοσιαλδημοκράτες (Socialdemokraterne) (A) | Χέλε Τόρνινγκ-Σμιτ | 881.037 | 25,5% | 45 | –2 | |
| Δανικό Λαϊκό Κόμμα (Dansk Folkeparti) (O) | Πία Κιάρσγκο | 479.532 | 13,9% | 25 | +1 | |
| Σοσιαλιστικό Λαϊκό Κόμμα (Socialistisk Folkeparti) (F) | Βίλι Σέουνταλ | 450.975 | 13,0% | 23 | +12 | |
| Συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (Det Konservative Folkeparti) (C) | Μπεντ Μπέντσεν | 359.404 | 10,4% | 18 | ±0 | |
| Δανικό Κοινωνικό Φιλελεύθερο Κόμμα (Det Radikale Venstre) (B) | Μαργκρέτε Βέσταουερ | 177.161 | 5,1% | 9 | –8 | |
| Νέα Συμμαχία (Ny Alliance) (Y) | Νάζερ Κάντερ | 97.295 | 2,8% | 5 | +5 | |
| Κόκκινη-Πράσινη Συμμαχία (Enhedslisten) (Ø) | συλλογική ηγεσία | 74.982 | 2,2% | 4 | –2 | |
| Χριστιανοδημοκράτες (Kristendemokraterne) (K) | Μπόντιλ Κόρνμπεκ | 30.013 | 0,9% | 0 | ±0 | |
| Υποψήφιοι χωρίς κόμματα | 543 | 0,0% | 0 | ±0 | ||
| Υποσύνολο | 3.458.847 | 100,0% | 175 | — | ||
| Νησιά Φερόε | ||||||
| Ρεπουμπλικανικό Κόμμα (Tjóðveldi) (E) | Høgni Hoydal | 5.949 | 25,4 | 1 | ±0,0 % | |
| Κόμμα της Ένωσης (Sambandsflokkurin) (B) | Κάι Λέο Γιόχανσεν | 5.413 | 23,5 | 1 | +2,1 % | |
| Κόμμα του Λαού (Fólkaflokkurin) (A) | Άνφιν Κάλσμπεργκ | 4.726 | 20,5 | 0 | -3,6 % | |
| Σοσιαλιστικό Δημοκρατικό Κόμμα (Javnaðarflokkurin) (C) | Γιόανες Έιντεσγκαρντ | 4.702 | 20,4 | 0 | -1,8 % | |
| Κόμμα του Κέντρου (Miðflokkurin) (H) | Álvur Kirke | 1.577 | 6,8 | 0 | +3,5 % | |
| Κόμμα για την Αυτοκυβέρνηση (Sjálvstýrisflokkurin) (D) | Kári P. Højgaard | 797 | 3,5 | 0 | +1,1 % | |
| Υποσύνολο | 2 | |||||
| Γροιλανδία | ||||||
| Κοινότητα των Ίνουιτ (Inuit Ataqatigiit) | Γιόζεφ Μότσφελτ | 7.107 | 1 | |||
| Εμπρός (Siumut) | Χανς Ενόκσεν | 6.658 | 1 | |||
| Αίσθηση Κοινότητας (Atassut) | Φιν Κάρλσεν | 4.004 | 0 | |||
| Δημοκράτες (Demokraatit) | Περ Μπέρτελσεν | 3.436 | 0 | |||
| Υποσύνολο | 2 | |||||
| Σύνολο (συμμετοχή: 86,6 %) | 179 | |||||
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου