Μεσόγειος Θάλασσα
Συντεταγμένες: 35°00′N 18°00′E (Χάρτης)
Μαζί με την Προποντίδα, τον Εύξεινο Πόντο και την Αζοφική θάλασσα που κατά την αντίληψη των Γάλλων γεωγράφων θεωρούνται εσωτερικά μέρη, παραρτήματά της, που, όμως, κατά την αντίληψη των Άγγλων γεωγράφων θα πρέπει να θεωρούνται ως άσχετα με τη Μεσόγειο, άποψη που και έχει επικρατήσει ως πρακτικότερη επί της περιγραφής. Έχει έκταση 2.966.000 τ.χλμ. ή περίπου 800.000 τ. μίλια. Το μέγιστο μήκος, από το Γιβραλτάρ μέχρι τις ακτές της Συρίας, είναι 2.100 ν. μίλια ή 3.860 χλμ., το δε μέγιστο πλάτος 1.800 χλμ., ενώ το μέγιστο βάθος είναι 5.120 μ. σε απόσταση 62 μιλίων νοτιοδυτικά από το ακρωτήριο Ταίναρο. Το μέσο πλάτος είναι 600 χλμ. και το μέσο βάθος 1.500 μ. Γενικά η Μεσόγειος Θάλασσα είναι η μεγαλύτερη κλειστή θάλασσα της Γης και μοιάζει με λίμνη.
Υπήρξε σημαντικό εμπορικό και ταξιδιωτικό πέρασμα από τα αρχαία χρόνια, καθώς στην ευρύτερη περιοχή της αναπτύχθηκαν πολλοί σημαντικοί πολιτισμοί.
Προέλευση ονόματος
Παρά το πλήθος των παράκτιων λαών εκ των οποίων αναπτύχθηκαν με τη σειρά τους διάφοροι αρχαίοι πολιτισμοί πρώτα εκ του Αιγαίου και της ανατολικής λεκάνης και μέχρι της δυτικής που εξαπλώθηκαν στη συνέχεια με ενδιάμεσες αποικίες, περιέργως δεν είχε εξ αρχής και επί αιώνες ιδιαίτερο όνομα.Ο Ηρόδοτος π.χ. χρησιμοποιεί επί μέρους ονόματα θαλασσών και κολπώσεων της αντί ως ενιαίου συνόλου (Α 163). Άλλοι δε αρχαίοι Έλληνες αναφέρονται σ΄ αυτήν περιφραστικά, είτε προς τον έξω από τις Ηράκλειες στήλες απλωμένο ωκεανό, είτε ως γνωστότερη την έσω από τις εν λόγω στήλες όπως π.χ. ο Στράβων την ονομάζει: «η εντός και καθ΄ ημάς λεγόμενη θάλασσα», προσδιορισμό που πιστά μιμήθηκαν αργότερα και οι Ρωμαίοι και την μετέφρασαν σε «mare nostrum» (= ημέτερη θάλασσα). Ο δε Διόδωρος ο Σικελιώτης την ονομάζει θάλασσα έναντι εκείνου του ωκεανού. Το αυτό και ο Πολύβιος ενώ άλλοι Ρωμαίοι χρησιμοποιούν τον όρο «mare internum» ή «mare insentinum» (= εσωτερική θάλασσα) καθώς και «Μare magnum» (=Μεγάλη θάλασσα).
Η πατρότητα του όρου «Μεσόγειος θάλασσα» ανήκει ιστορικά στους Λατίνους και μάλιστα περί τα μέσα του 3ου αιώνα που πρώτος ο Σολίνος τη ονομάζει χαρακτηριστικά «Mare Mediterraneum» ως μεταξύ δύο ηπείρων θάλασσα, καθιστάμενος ιστορικός ανάδοχος του ονόματος αυτής.
Ο 16ος και 17ος αιώνας βρίσκει τη θάλασσα αυτή να ονομάζεται: Λευκή θάλασσα, ή θάλασσα των Ελλήνων (έτσι την ονόμαζαν και οι Τούρκοι σε αντιδιαστολή με το Αιγαίο και τη Μαύρη θάλασσα). Η πατρότητα του ελληνικού όρου «Μεσόγειος» οφείλεται στον γεωγράφο - επίσκοπο Αθηνών Μελέτιο (Γεωγραφία παλαιά και Νέα, Α 80 - 1707) με τον επιπρόσθετο χαρακτηρισμό ως «δεύτερο κόλπο του ωκεανού», εννοώντας ως πρώτο τον Βισκαϊκό.
Ιστορικά ονόματα που έχουν δοθεί για επιμέρους περιοχές της Μεσογείου είναι: Σαρδώο πέλαγος, Ιβηρικό π., Γαλλικό π., Ταρτησσός Κόλπος, Βαλεαρικό π., Λυγουρικό, Λιγυστικό, Αυσώνιο, Τυρρηνό, Σικελικό, Ιωνικό, Αιγαίο, Αδρίας, Ρόδιο, Κύπριο, Κιλικίας αυλών κ.ά.
Γεωγραφική θέση
Η γεωγραφική θέση της Μεσογείου στον παγκόσμιο χάρτη της Γης προσδιορίζεται από τους γεωγραφικούς παραλλήλους και μεσημβρινούς που την πλαισιώνουν, δηλαδή από το γεωγραφικό πλάτος 30° 15’ Β. έως 45° 50’ Β. και από το γεωγραφικό μήκος 05° 21’ Δ. μέχρι 36° 10’ Α.Η Μεσόγειος θάλασσα βρίσκεται λοιπόν στο Βόρειο,στο Ανατολικό και στο Δυτικό ημισφαίριο της Γης.
Γεωμορφολογία
Βαθιά θάλασσα με πολλά παράλια και μεγάλα νησιά όπως:- Κύπρος, Κρήτη, Εύβοια, Λέσβος, Ρόδος, Χίος, Κεφαλλονιά, Κέρκυρα, Λήμνος, Σάμος, Νάξος, Ζάκυνθος, Άνδρος, Θάσος, Λευκάδα, Κάρπαθος, Κως, Ίμβρος, Κύθηρα, Ικαρία και Σκύρος στην ανατολική Μεσόγειο και Κύπρος στην απώτερη ανατολική Μεσόγειο.
- Σικελία, Σαρδηνία, Κορσική, Τζέρμπα, Κρες, Κρκ, Μπρατς, Χβαρ, Παγκ, Κόρτσουλα, Μάλτα και Έλβα στη κεντρική Μεσόγειο.
- Μαγιόρκα, Μινόρκα και Ίμπιζα στη δυτική Μεσόγειο.
Σεισμικές διεγέρσεις
Κλίμα
Λόγω της θέσης της και του ότι είναι μία κλειστή θάλασσα με μόνο δύο εξόδους στις ακτές της επικρατεί γενικά ήπιο κλίμα, το οποίο ονομάζεται μεσογειακό.Πολιτική γεωγραφία
Η Μεσόγειος θάλασσα βρέχει την Ασία την Ευρώπη και την Αφρική.Στην Ευρώπη βρέχει τις εξής χώρες:
Ισπανία Γαλλία Μονακό Ιταλία Μάλτα Σλοβενία Κροατία Βοσνία - Ερζεγοβίνη Μαυροβούνιο Αλβανία Ελλάδα Κύπρος
Στη Μαύρη θάλασσα:
Βουλγαρία Ρουμανία Ουκρανία Ρωσία Γεωργία
Στην Ασία βρέχει τις εξής χώρες:
Τουρκία Συρία Λίβανος Ισραήλ Παλαιστίνη
Στην Αφρική βρέχει τις εξής χώρες:
Μαρόκο Αλγερία Τυνησία Λιβύη Αίγυπτος.
Στις ακτές της Μεσογείου βρίσκονται μεγάλες πόλεις όπου βρίσκονται και τα μεγάλα λιμάνια της. Μεγάλες πόλεις και λιμάνια της Μεσογείου είναι: Μάλαγα, Αλμερία, Καρθαγένη, Αλικάντε, Βαλένθια, Πάλμα ντε Μαγιόρκα, Ίμπιζα, Ταρραγόνα, Βαρκελώνη, Μασσαλία, Τουλόν, Κάννες, Νίκαια, Μονακό, Γένοβα, Λιβόρνο, Ρώμη, Νάπολη, Κάλιαρι, Παλέρμο, Γέλα, Συρακούσες, Κατάνη, Μεσσήνη, Βαλέτα, Κρότωνας, Τάραντας, Μπρίντιζι, Μπάρι, Πεσκάρα, Ανκόνα, Ρίμινι, Βενετία, Τεργέστη, Πούλα, Ριέκα, Ζαντάρ, Σπλιτ, Ντουμπρόβνικ, Δυρράχιο, Αυλώνας, Κέρκυρα, Πάτρα, Καλαμάτα, Αθήνα, Χανιά, Ηράκλειο, Χαλκίδα, Βόλος, Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Αλεξανδρούπολη, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Αλικαρνασσός, Ρόδος, Αττάλεια, Μερσίνη, Άδανα, Αλεξανδρέττα (Ισκεντερούν), Λατάκεια, Πάφος, Λεμεσός, Λάρνακα, Τρίπολη (Λιβάνου), Βηρυττός, Σιδώνα, Χάιφα, Τελ Αβίβ, Ασντόντ, Γάζα, Πορτ Σάιντ, Αλεξάνδρεια, Βεγγάζη, Τρίπολη (Λιβύη), Σφαξ, Τύνιδα, Αλγέρι, Οράν, Μελίγια, Τετουάν, Θέουτα.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
- Έκθεση της Greenpeace (Ελλάς) για τη Μεσόγειο θάλασσα
- Βυθομετρικός χάρτης με το βαθύτερο σημείο της Μεσογείου
- «Σούπα με ψιλοκομμένα πλαστικά ολόκληρη η Μεσόγειος», άρθρο στον ιστότοπο In.gr, 30 Δεκεμβρίου 2010.
Βιβλιογραφία
- Φερνάν Μπρωντέλ Μεσόγειος, (3 τόμοι), ΜΙΕΤ.
- Φερνάν Μπρωντέλ - Ζωρζ Ντυμπί - Ροζέ Αρναλντέζ - κ. ά. Η Μεσόγειος - Άνθρωποι και πολιτισμική κληρονομιά, Αλεξάνδρεια, 1991, μτφ. Κώστας Αντύπας.
| Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Mediterranean Sea της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες). |
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου