Δωδεκάνησα

Τα Δωδεκάνησα

Δωδεκάνησα ονομάζεται το σύνολο των νησιών και νησίδων, ανάμεσα στη Σάμο, την Κρήτη και τα μικρασιατικά παράλια. Τα Δωδεκάνησα αποτελούνται από τα παρακάτω νησιά, τα οποία, κατά σειρά μεγέθους, είναι:

	Νησί	Εικόνα	Έκταση (τ.χλμ.)	Πληθυσμός (2011)[1]	Πληθυσμός (2001)[2]	Πληθυσμός (1991)[3]	Πληθυσμός (1981)[4]	Πληθυσμός (1971)[5]	Πρωτεύουσα
1	Ρόδος		1.401,46	115.490	117.007	98.181	87.831	66.606	Ρόδος
2	Κάρπαθος		300,152	6.181	6.489	5.323	4.645	5.420	Πηγάδια (ή Κάρπαθος)
3	Κως		287,611	33.388	30.947	26.379	20.350	16.650	Κως
4	Κάλυμνος		110,581	16.001	16.235	15.706	14.295	13.097	Πόθια
5	Αστυπάλαια		96,42	1.334	1.238	1.073	1.030	1.139	Αστυπάλαια
6	Κάσος		66,419	1.084	990	1.088	1.184	1.353	Φρυ
7	Τήλος		61,487	780	533	279	301	349	Μεγάλο Χωριό
8	Σύμη		57,865	2.590	2.606	2.332	2.273	2.489	Σύμη
9	Λέρος		54,052	7.907	8.123	8.059	8.127	8.494	Αγία Μαρίνα
10	Νίσυρος		41,263	987	938	913	916	1.253	Μανδράκι
11	Πάτμος		34,142	2.998	2.984	2.663	2.534	2.432	Πάτμος
12	Χάλκη		26,988	478	313	281	334	387	Χάλκη
13	Σαρία		20,429	45	22	0	4	13
14	Λειψοί		15,842	790	698	606	574	597	Λειψοί
15	Ψέριμος		14,615	80	130	79	72	108	Ψέριμος
16	Αγαθονήσι		13,41	185	158	112	133	160	Μεγάλο Χωριό
17	Λέβιθα		9,121	0	8	0	4	9
18	Καστελλόριζο (ή Μεγίστη)		9,113	492	406	275	222	264	Καστελλόριζο (ή Μεγίστη)
19	Σύρνα		7,868	0	0	0	4	7
20	Αλιμιά		7,427	0	0	0	0	0
21	Αρκοί		6,697	44	54	50	68	46	Αρκοί
22	Νίμος		4,648	0	0	0	0	6
23	Τέλενδος		4,648	94	54	57	90	76	Τέλενδος
24	Κίναρος		4,577	0	2	2	4	3
25	Γυαλί		4,558	21	10	16	66	32
26	Φαρμακονήσι		3,866	10	74	0	1	6	Φαρμακονήσι

Το 1912 ο πληθυσμός τους ήταν 143.482. Απ' αυτούς, οι 131.332 ήταν Έλληνες.Ο συνολικός πληθυσμός του νομού Δωδεκανήσου φτάνει τους 190.071 κατοίκους (απογραφή 2001) και έχει έκταση 2.579,275 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Άλλα μικρότερα νησιά είναι το Μακρύ, η Χήνα, η Αγία Κυριακή, το Αυγό, το Γλυνό, ο Ζαφοράς, οι Κουνούποι, το Κουτσομύτι, το Μεσονήσι, η Οφιδούσσα, η Πλακίδα, η Ποντικούσα, τα Στεφάνια, τα Φωκιονήσια, το Χονδρό, το Χονδρονήσι, η Ίμια - Λιμνιά δύο, η Ίμια - Λιμνιά ένα, η Καλαβρός, η Καλόλιμνος, το Μαυροπινάκι, τα Νερά, η Πλάτη, το Σαφονήδι, το Χτένι, τα Αρμάθια, το Μακρονήσι, η Φράγκος, ο Αρχάγγελος, η Βελόνα, ο Γλάρος, η Μαύρα, το Μεγάλο Λιβάδι, η Πηγανούσσα, η Πλάκα, η Τρυπητή, ο Άγιος Γεώργιος, η Αγριέλαια, το Μαύρο Ποινί, η Πολύφαδος δύο, η Πολύφαδος ένα, η Ρω, η Στρογγύλη, το Ψωμί, η Ψωραδιά, η Κανδελιούσσα, ο Άγιος Αντώνιος, η Παχειά, η Περγούσσα, το Αγκαθονήσι, η Αργελούσσα, το Άνυδρο, η Καλόβολος, ο Κόμαρος, το Μακρονήσι, η Μάραθος, τα Νερά, το Τραγονήσι, το Χιλιομόδι, το Γιαλεσίνο, οι Διαβάτες, ο Κουλούνδρος, ο Μαρμαράς, το Σεσκλί, ο Χονδρός, ο Γάιδαρος, η Αντίτηλος, ο Άγιος Θεόδωρος, τα Κρεβάτια, το Μαελονήσι, η Τραγούσα, ο Γλάρος, το Κουνέλι,το Ψαθονήσιο, η Αστακίδα, το Ατσακιδόπουλο, η Διβούνια, η Χαμηλή, το Αβάπτιστο, η Πίττα. Τον Οκτώβριο του 2006 τα κατοικημένα νησιά και νησίδες της Δωδεκανήσου ήταν στο σύνολο 27.

Ιστορία

Αρχαιότεροι κάτοικοι ήταν οι Τελχίνες και οι Κάρες, αργότερα οι Αχαιοί και οι Δωριείς. Ήταν μέλος της πρώτης και της δεύτερης Αθηναϊκής Συμμαχίας. Μεγάλη ακμή γνώρισαν κατά τους ελληνιστικούς χρόνους. Με την υποταγή τους αργότερα στη ρωμαϊκή κυριαρχία, τα Δωδεκάνησα αποτέλεσαν τμήμα του Ανατολικού Ρωμαϊκού κράτους (395 μ.Χ.). Το 1310 βρέθηκαν κάτω από την εξουσία των Ιωαννιτών Ιπποτών. Οι Τούρκοι τα κατέλαβαν το 1522. Από το 1912 τα κατείχαν οι Ιταλοί και τελικά απελευθερώθηκαν το 1945.
Στην βυζαντινή αυτοκρατορία τα νησιά ανήκαν στο Θέμα των Δωδεκανήσων εκτός της Ρόδου και κάποιων νησιών ακόμα, αλλά συμπεριλαμβάνονταν και οι Κυκλάδες. Στην Τουρκοκρατία αναφέρονταν σαν Προνομιούχα νησιά του Αρχιπελάγους όπου συμπεριλαμβανόταν τα ίδια νησιά με σήμερα εκτός τη Ρόδος και Κω και επιπλέον η Ικαρία και το Καστελλόριζο.

Κρυφά σχολεία κατά την ιταλοκρατία

Κατά την περίοδο της ιταλοκρατίας στα Δωδεκάνησα και ειδικά κατά την φασιστική περίοδο η Ιταλία έλαβε αυστηρά μέτρα κατά της ελληνικής παιδείας. Τον Ιούλιο του 1937 και στη συνέχεια το 1939 (διάταγμα 163/30.6.1939) ο De Vecchi, Υπουργός Παιδείας και Τετράρχης του Φασισμού (Quadrumviro), επέβαλε αυστηρές διατάξεις. Καταργήθηκαν όλα τα ελληνικά έντυπα και η ελληνική γλώσσα έγινε μάθημα προαιρετικό που διδασκόταν χωρίς βιβλία ως την τρίτη τάξη του πενταετούς δημοτικού σχολείου. Διδάσκοντες και διδασκόμενοι υποχρεώνονταν να μιλούν μόνο ιταλικά, με την απειλή αυστηρών κυρώσεων. Πολλοί δάσκαλοι της μέσης και της δημοτικής εκπαίδευσης απολύθηκαν και έφυγαν από τη Ρόδο ενώ ήλθαν Ιταλοί δάσκαλοι από την Ιταλία. Πολλά παιδιά προτίμησαν να μην πηγαίνουν καθόλου στο σχολείο παρά να μάθουν ιταλικά. Τότε ο Μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος, εκμεταλλευόμενος ένα «παράθυρο» του διατάγματος που επέτρεπε την θρησκευτική κατήχηση, οργάνωσε κρυφά σχολεία που λειτουργούσαν υπό τον μανδύα των κατηχητικών^[6].
Στις εκκλησίες, όπως και σε σπίτια όπου γίνονταν κρυφά μαθήματα, δίδασκαν ιερείς και θεολόγοι. Όταν έγιναν καταγγελίες στις Ιταλικές αρχές ότι οι μαθητές στα κατηχητικά διδάσκονταν ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα, ο Απόστολος απάντησε στον κυβερνήτη ότι: «αυτό είναι φυσικό, αφού η ελληνική είναι η επίσημη γλώσσα της ορθόδοξης λατρείας, και οι ιερείς δεν γνωρίζουν άλλη γλώσσα».^[7] Στα σχολεία αυτά χρησιμοποιούνταν σαν αναγνωστικά διάφορα εκκλησιαστικά και θρησκευτικά βιβλία που μοιράζονταν στους μαθητές.

Ένωση με την Ελλάδα

27 Ιουνίου 1946: Στο Παρίσι και στο Συμβούλιο των Υπουργών των Εξωτερικών των τεσσάρων Δυνάμεων, αποφασίζεται να περιέλθουν τα Δωδεκάνησα στην Ελλάδα. Πρόκειται για απόφαση-σταθμό στην πορεία του δωδεκανησιακού λαού προς την ένωσή του με τη μητέρα Ελλάδα.
10 Φεβρουαρίου 1947: Υπογράφεται στο Παρίσι συνθήκη ειρήνης μεταξύ των συμμάχων και των συνασπισμένων Δυνάμεων (και Ελλάδας) και της Ιταλίας, σύμφωνα με την οποία η Ιταλία εκχωρεί στην Ελλάδα με πλήρη κυριαρχία τα νησιά της Δωδεκανήσου και τις παρακείμενες νησίδες.
31 Μαρτίου 1947: Στις 31 Μαρτίου 1947 ο Βρετανός διοικητής των συμμαχικών Δυνάμεων Κατοχής Δωδεκανήσου ταξίαρχος Α.Σ. Πάρκερ, παραδίδει τη Στρατιωτική Βρετανική Διοίκηση στον αντιναύαρχο Περικλή Ιωαννίδη. Αρχίζει η μεταβατική περίοδος της Ελληνικής Στρατιωτικής Διοίκησης Δωδεκανήσου.
9 Ιανουαρίου 1948: Με το άρθρο 1 του Νόμου υπ' αριθμ. 518 "Περί προσαρτήσεως της Δωδεκανήσου εις την Ελλάδα"^[8] της Δ΄ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων ορίζεται ότι: "Αι νήσοι της Δωδεκανήσου Αστυπάλαια, Ρόδος, Χάλκη, Κάρπαθος, Κάσος, Τήλος, Νίσυρος, Κάλυμνος, Λέρος, Πάτμος, Λειψοί, Σύμη, Κως και Καστελλόριζον, ως και αι παρακείμεναι νησίδες, είναι προσηρτημέναι εις το Ελληνικόν Κράτος από της 28 Οκτωβρίου 1947". Με τον νόμο αυτό, που αποτελεί τη ληξιαρχική πράξη της ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου στη μητέρα Ελλάδα, τερματίζεται το μεταβατικό στάδιο της ελληνικής στρατιωτικής διοίκησης. Η 7η Μαρτίου 1948 ορίζεται ως ημέρα της πανηγυρικής τυπικής ενσωμάτωσης.
Η επίσημη τελετή της ενσωμάτωσης έγινε στις 7 Μαρτίου του 1948. Το 1955 η Δωδεκάνησος έγινε νομός με πρωτεύουσα τη Ρόδο.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

• Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Δωδεκανήσου
• Αεροφωτογραφίες από τα Δωδεκάνησα
• Δωδεκάνησα, από την κατοχή στην ενσωμάτωση (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Ε.Ρ.Τ. - προς το παρόν μη διαθέσιμο)
• «Η ενσωμάτωση των Δωδεκανήσων», αφιέρωμα στον ιστότοπο της εφημερίδας «Η Καθημερινή», 7 Νοεμβρίου 2011.
• Πολιτιστική Πύλη του Αρχιπελάγους του Αιγαίου
• Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής
• Στατιστικά πληθυσμού Ελλάδας 2001
• ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ

Παραπομπές

1. Jump up ↑ Πίνακας αποτελεσμάτων μόνιμου πληθυσμού - Απογραφής 2011.[1]
2. Jump up ↑ Πίνακας αποτελεσμάτων μόνιμου πληθυσμού - Απογραφής 2001
3. Jump up ↑ Πίνακας αποτελεσμάτων μόνιμου πληθυσμού - Απογραφής 1991
4. Jump up ↑ Πίνακας αποτελεσμάτων μόνιμου πληθυσμού - Απογραφής 1981
5. Jump up ↑ Πίνακας αποτελεσμάτων μόνιμου πληθυσμού - Απογραφής 1971
6. Jump up ↑ Απόστολος Τρύφωνος: «Απομνημονεύματα Μητροπολίτη Ρόδου», τόμος Β, σελίδα 228, Ρόδος, 1954. Αναφέρεται στο: Παπαδόπουλος Στ., Η προσπάθεια εξιταλισμού της παιδείας στα Δωδεκάνησα την περίοδο 1936-1943 και η αντίδραση της ελληνικής πλευράς -Τα κατηχητικά σχολεία και ο ρόλος τους . Συνέδριο " Η Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και οι προκλήσεις της εποχής μας" Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, 2007 , σελ. 1429-1430.[2]
7. Jump up ↑ Μαυρίδης Ανδρέας (2009) Η Ρόδος από την Οθωμανική Αυτοκρατορία μέχρι την εθνική ολοκλήρωση (1912-1947). Ο Μητροπολίτης Ρόδου Απόστολος (1913-1946), Εκκλησία και εκπαίδευση. Διδακτορική διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, Σελ. 91-93
8. Jump up ↑ Νόμος 518/1948

[απόκρυψη] π • σ • ε Δωδεκάνησα Κύρια νησιά Αγαθονήσι  · Αστυπάλαια  · Κάλυμνος  · Κάρπαθος  · Κάσος  · Καστελλόριζο  · Κως  · Λειψοί  · Λέρος  · Νίσυρος  · Πάτμος  · Ρόδος  · Σύμη  · Τήλος  · Χάλκη  · Ψέριμος Δευτερεύοντα νησιά Αβάπτιστο  · Αγία Κυριακή  · Άγιος Θεόδωρος  · Αλιμιά  · Αντίτηλος  · Αργελούσσα  · Αρκοί  · Αρμάθια  · Αρχάγγελος  · Αστακίδα  · Γάιδαρος Λιβαδειών  · Γάιδαρος Μεγάλου Χωριού  · Γυαλί  · Ζαφοράς (ή Μεγάλο Σοφράνο)  · Καλόλιμνος  · Κανδελιούσσα  · Κίναρος  · Κουνούποι  · Κουτσομύτι  · Λέβιθα  · Μακρονήσι  · Μακρύ  · Μαράθι  · Μεγάλο Φωκιονήσι  · Νερά  · Νίμος  · Οφιδούσσα  · Παχειά  · Περγούσσα  · Πίττα  · Πλακίδα  · Πλάτη (ή Πλατύ)  · Ποντικούσα  · Πρασούδα  · Ρω  · Σαρία  · Σεσκλί  · Στρογγυλή Μεγίστης  · Στρογγυλή Νισύρου  · Στρογγυλό Ρόδου  · Σύρνα  · Τέλενδος  · Φαρμακονήσι  · Χιλιομόδι  · Χτένια

Κατηγορίες:

• Δωδεκάνησα
• Νησιωτικά συμπλέγματα Ελλάδας