Unión Europea
Con o Tractato d'a Unión Europea, s'atorgó a ciudadanía europea a los ciudadans de cada Estato miembro. S'intensificoron los alcuerdos duaneros y sobre inmigración con o fin de premitir a los ciudadans europeus una mayor libertat ta vivir, treballar u estudiar en qualsiquier d'os estatos miembros y se relaxoron los controls en las mugas.
Las especials relacions politicas se traducen en l'establimiento d'un mesmo Ordenamiento Churidico común, superior a las lechislacions nacionals, y en l'esistencia y funcionamiento d'os suyos organimos politicos y institucións, superiors a los d'os estatos miembros.
Los 27 estatos actualment miembros d'a Unión Europea (con a suya calendata de dentrada) son: Alemanya (1957), Austria (1995), Belchica (1957), Bulgaria (2007), Chipre (2004), Dinamarca (1973), Eslovaquia (2004) , Eslovenia (2004), Espanya (1986), Estonia (2004), Finlandia (1995), Francia (1957), Grecia (1981), Hongría (2004), Irlanda (1973), Italia (1957), Letonia (2004), Lituania (2004), Luxemburgo (1957), Malta (2004), Países Baixos (1957), Polonia (2004), Portugal (1986), Reino Unito (1973), Republica Checa (2004), Rumanía (2007) y Suecia (1995). Actualment, con los suyos quasi 500 milions d'habitants, a Unión Europea creya arredol d'o 30% d'o Producto Interior Bruto mundial.[1]
Dica hue, Gronlandia (parte de Dinamarca) ye l'unico territorio en haber albandonato a Unión Europea dimpués d'haber-ne feito parte, encara que Noruega refusó en 1972 y 1994 en dos referendums a suya dentrada, luego de rematar los alcuerdos previos a la suya incorporación a la UE.
Historia
Orichens
En rematar a Segunda Guerra Mundial, prenioron fuerza en Europa antigas concepcions de tipo politico que pensaban que una mayor integración economica d'os países d'Europa portaría a evitar las friccions entre ixos países, fendo asinas más difícil una nueva guerra en o continent. Antiparte, los Estatos Unitos, ta evitar a expansión ta los países occidentals d'o comunismo dende a Unión Sovietica, establioron o clamato Plan Marshall, ta favoreixer a expansión y recuperación economica europeas, y ista aduya d'o Plan Marshall, ta estar eficaz, febe imprescindible establir mecanismos de cooperación entre las economías d'os países europeus.En 1948 en Checoslovaquia bi habió o clamato golpe de Praga, quan o Partito Comunista de Checoslovaquia prenió o poder en o país, y los países d'Europa Occidental establioron o 18 de marzo de 1948 o Tractato de Bruselas, ta establir una Unión Occidental, con colaboración en temas economicos, socials, culturals y esfensivos. Los países que sinyoron o Tractato estioron Países Baixos, Belchica, Luxemburgo, Francia y o Reino Unito. Encara que dimpués s'establió (en 1949), con mas miembros y con l'aduya de Canadá y Estatos Unitos a OTAN, o Tractato de Bruselas estió un punto clau en o proceso de creyación d'una Europa unita.
A Comunidat Economica d'o Carbón y de l'Acero
Asinas, a primera institución de cooperación economica entre los países d'Europa estió a Comunidat Economica d'o Carbón y d'o Acero (CECA), establita en 1951 por o Tractato de París, que teneba a finalidat de coordinar las economías nacionales en los sectors economícos d'a minería d'o carbón y d'a industria siderurchica pesata, ta a fabricación d'acero. Los países fundadors d'ista comunidat economica estioron Belchica, Países Baixos, Luxemburgo, Francia, Italia y Alemanya Occidental. Sindembargo, o Tractato que establió a comunidat feba referencia a la voluntat politica d'una federación europea, estando asinas o primer paso enta l'actual Unión Europea.
A Comunidat Economica Europea
En 1957, los mesmos países sinyoron o Tractato de Roma, ta establir a Comunidat Economica Europea (CEE), que se definiba como un mercato común u unión duanera ta permitir en o suyo interior a libre circulación de mercaderías y de presonas, fomentar a cooperación economica y aumentar o ran de vida d'os suyos ciudadans nacionals. Tamién s'establió l'Euratom u Comunidat Europea d'a Enerchía Atomica, con los mesmos estatos miembros. Ye a clamata CEE-6 u Europa d'os 6.Antiparte, tamién se creyoron los alazetz d'a ideya d'a libre competencia y, encara mes important, d'o posterior desarrollo d'unas leis comuns a totz los estatos miembros en unas mesuras d'integración lechislativa ta favoreixer a integración economica y politica.
1973: primena enamplata d'a CEE
Con Dinamarca dentró o suyo territorio de Gronlandia, que albandonó dimpués a Unión Europea, encara que fa parte de Dinamarca. Ista enamplata estió a primera d'as succesivas enamplatas, y incorporó a la CEE dos países economicament muit abanzatos (Dinamarca y o Reino Unito), reforzando amás o sector d'a CEE de l'Ocián Atlantico. Sindembargo, daneses y britanicos estioron dende a suya dentrada en a CEE parte d'os clamatos países euroscepticos, reticens a la creixencia d'as institucions politicas europeas. Ye a clamata CEE-9 u Europa d'os 9.
1981-1986: segunda enamplata d'a CEE
Sindembargo, a meyatos d'os anyos 1970 istos tres países plegoron a un sistema democratico, encara que por vías diferents: en Grecia, luego de fracasar l'intento d'anexión de Chipre por a invasión d'ista isla por Turquía, cayó a dictadura en 1974, y se restablió un sistema democratico, abolindo amás a monarquía. En Portugal, un golpe d'estato d'os melitars más chovens y ubiertos en un marco de crisis por las guerras colonials, fació cayer a dictadura, o 25 d'abril de 1974, en a clamata Revolución d'os Clavels. En Espanya, o 20 de noviembre de 1975 morió o dictador, y encara que bells elementos reacionarios d'o rechimen tentoron d'evitar-lo, en 1977 s'aprobó a Constitución espanyola de 1977, restablindo o sistema democratico.
En ixas condicions, a dentrada d'istos tres países en a CEE yera imprescindible ta enamplar a base economica, territorial, social y politica d'a propia CEE, encara que tamién ta saldar, a o menos parcialment, a deuda d'os países europeus en permetir a continidat d'as dictaduras en ixos países dica los anyos 1970. Asinas, luego d'adaptar las suyas economías en un proceso de converchencia economica con Europa, en 1981 dentró Grecia, y en 1986 dentroron Espanya y Portugal, creyando asinas a clamata CEE-12 u Europa d'os 12, ubrindo a CEE a o sud mediterranio.
Acta Unica Europea
O tractato de l'Acta Unica Europea fue sinyato o 17 de febrero de 1986 en a ciudat de Luxemburgo (Luxemburgo) y o 28 de febrero en Den Haag (Países Baixos), nomás mes y meyo dimpués de dentrar Espanya y Portugal, ta dentrar en vigor o 1 de chulio de 1987. Los suyos puntos prencipals estioron l'abance enta un sistema de libre comercio en a CEE dirichito enta un verdadero mercato común, l'aparición d'a ideya de Cooperación Politica Europea (antecedent de l'actual Politica Esterior y de Seguridat Común d'a UE) y o reforzamiento d'a cooperación entre los estatos miembros en los campos d'a rechira, a tecnolochía, o medio ambient, a seguridat y a esfensa.L'Acta Unica Europea estió un paso fundamental enta a posterior constitución d'a Unión Europea.
Tractato de Maastricht
1995: tercera enamplata
2001: Moneda unica, Tractato de Niza y quatrena enamplata
En 1998 prencipió a moneda unica, l'euro, que prencipió a circular fisicament como moneda común (encara que no pas ta totz los miembros) en 2002. Antiparte, con a sinyatura en 2001 d'o Tractato de Niza, se metieron los alazetz d'a quatrena gran enamplata de miembros d'a UE en 2004, a mayor d'a suya historia dica hue, plegando dica los 25 miembros (UE-25 u Europa d'os 25).
2007: cinquena enamplata
Situación actual y países candidatos
Institucions y politica
Articlo prencipal : Institucions y politica en a Unión EuropeaL'UE cuenta con cinco institucions, tenendo cada una d'ellas una función especifica:
- Parlamento Europeu (esleito por los ciudadans d'os Estatos miembros);
- Consello d'a Unión Europea (representa a los Gubiernos d'os Estatos miembros);
- Comisión Europea (motor y organo executivo);
- Tribunal de Chusticia d'a Unión Europea (guarancia o cumplimiento d'a lei);
- Tribunal de Cuentas Europeu (efectua o control d'a legalidat y a regularidat d'a chestación d'o presupuesto d'a UE).
Cheografía
Articlo prencipal: Zona natural d'a Unión EuropeaA Unión Europea tien una superficie total de 3.973.597 km². Muga con Noruega, Rusia, Belarrusia, Ucraína, Moldavia, Turquía, Suiza, Croacia, Albania, Serbia, Macedonia, Andorra, San Marino, Liechtenstein, Múnegu, Ciudat d'o Vaticano y Marruecos.
Países y territorios d'ultramar
Los países y territorios d'ultramar (PTU) son países que no fan parte d'o territorio comunitario (a diferencia d'os DU); Los ciudadans d'os PTU tienen a nacionalidat d'os Estatos miembros de que dependen (sindembargo, en bells casos los suyos ciudadans no poseyen a ciudadanía plena de tals Estatos ).
Existen vinte países y territorios d'ultramar:
- PTU franceses: Mayotte, Nueva Caledonia, Polinesia Francesa, Saint-Pierre y Miquelon, Territorios Australs Franceses y Islas Wallis y Futuna.
- PTU britanicos: Anguila, Islas Caimán, Islas Malvinas, Islas Cheorchias d'o Sud y Islas Sandwich d'o Sud, Montserrat, Islas Pitcairn, Isla Santa Helena, Isla Ascensión y Tristán da Cunha, Territorio Antartico Britanico, Territorio Britanico de l'Ocián Indico, Islas Turcas y Caicos y Islas Virchens Britanicas.
- PTU neerlandeses: Aruba, Antillas Neerlandesas (Curaçao, Bonaire, Sant Martín, Sant Eustaquio y Saba).
- País que tien relacions especials con o Reino de Dinamarca: Gronlandia.
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Estatisticas
Lista organizata en orden descendent d'alcuerdo a o numero d'habitants de cada país. Ista zifra ye a suya vegada proporcional a o numero de posientos que cada país tien en o Parlamento Europeu.| Estato | Anyada de ingreso | Población en millons | Aria (km²) | PIB (Millardos Euro) 2003 | PIB percapita (Euro) | PIB contimparativo (EU15=100) | Posientos en o Parlamento 2004 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Alemanya | 1958 / 1990 | 82,4 | 357.021 | 2.129,2 | 25.840 | 96,8 | 99 |
| Francia | 1958 | 64,1 | 547.030 | 1.557,2 | 26.128 | 101,8 | 78 |
| Reino Unito | 1973 | 60.3 | 244.820 | 1.588,7 | 26.791 | 109,8 | 78 |
| Italia | 1958 | 57,3 | 301.320 | 1.300,9 | 22.704 | 95,7 | 78 |
| Espanya | 1986 | 44,0 | 504.782 | 743,0 | 17.862 | 86,3 | 54 |
| Polonia | 2004 | 38,2 | 312.685 | 185,2 | 4.849 | 42,6 | 54 |
| Países Baixos | 1958 | 16,2 | 41.526 | 453,8 | 28.012 | 106,1 | 27 |
| Grecia | 1981 | 11,0 | 131.940 | 153,5 | 13.951 | 73,8 | 24 |
| Belchica | 1958 | 10,4 | 30.510 | 267,5 | 25.719 | 104,3 | 22 |
| Portugal | 1986 | 10,4 | 92.931 | 130,8 | 12.582 | 66,5 | 24 |
| R. Checa | 2004 | 10,2 | 78.866 | 75,7 | 7.420 | 63,1 | 24 |
| Hongría | 2004 | 10,1 | 93.030 | 73,2 | 7.251 | 55,0 | 24 |
| Suecia | 1995 | 8,9 | 449.964 | 267,4 | 30.048 | 102,2 | 19 |
| Austria | 1995 | 8,1 | 83.858 | 224,3 | 27.688 | 108,5 | 18 |
| Dinamarca | 1973 | 5,4 | 43.094 | 187,8 | 34.787 | 110,5 | 14 |
| Eslovaquia | 2004 | 5,4 | 48.845 | 28,8 | 5.337 | 47,6 | 14 |
| Finlandia | 1995 | 5,2 | 337.030 | 143,4 | 27.581 | 99,2 | 14 |
| Irlanda | 1973 | 4,0 | 70.280 | 131,9 | 32.981 | 118,2 | 13 |
| Lituania | 2004 | 3,5 | 65.200 | 16,1 | 4.612 | 45,2 | 13 |
| Letonia | 2004 | 2,3 | 64.589 | 9,2 | 3.985 | 37,7 | 9 |
| Eslovenia | 2004 | 2,0 | 20.253 | 24,5 | 12.244 | 70,3 | 7 |
| Estonia | 2004 | 1,4 | 45.226 | 7,4 | 5.302 | 44,7 | 6 |
| Chipre | 2004 | 0,7 | 9.250 | 11,3 | 16.177 | 76,1 | 6 |
| Luxemburgo | 1958 | 0,4 | 2.586 | 23,5 | 58.690 | 185,5 | 6 |
| Malta | 2004 | 0,4 | 316 | 4,4 | 11.113 | 67,3 | 5 |
| Total (EU-25) | 2004 | 456,0 | 3.973.597 | 9.738,0 | 22.911 | 91,8 | 730 |
Economía
Articlo prencipal: Economía d'a Unión EuropeaDemografía
Articlo prencipal: Demografía d'a Unión EuropeaPoblación de l'UE
| País | Población en millons | Densidat de población1 | % sobre o total de l'UE2 | Movimiento de población3 | Movimiento Natural4 | Apoco Migratorio | Mullers por cada 100 hombres |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Alemanya | 82,4 | 230,6 | 18,1 | 0,0 | -1,7 | 1,8 | 104,6 |
| Francia | 59,6 | 108,8 | 13,1 | 4,4 | 3,5 | 0,9 | 105,8 |
| Reino Unito | 59,3 | 241,3 | 13,0 | 3,1 | 1,4 | 1,7 | — |
| Italia | 57,3 | 192,2 | 12,7 | 8,4 | -0,5 | 8,9 | — |
| Espanya | 44,0 | 87,1 | 9,2 | 15,5 | 1,3 | 14,2 | — |
| Polonia | 38,2 | 123,6 | 8,4 | -0,7 | -0,4 | -0.4 | 106,5 |
| Países Baixos | 16,2 | 473,7 | 3,6 | 3,8 | 3,7 | 0,2 | 102,0 |
| Grecia | 11,0 | 83,1 | 2,4 | 3,1 | 0,0 | 3,2 | — |
| Belchica | 10,4 | 337,1 | 2,3 | 3,9 | 0,5 | 3,4 | 104,4 |
| Portugal | 10,4 | 112,1 | 2,3 | 6,5 | 0,4 | 6,1 | 106,9 |
| Republica Checa | 10,2 | 129,7 | 2,2 | 0,8 | -1,7 | 2,5 | 105,4 |
| Hongría | 10,1 | 109,5 | 2,2 | -2,5 | -4,1 | 1,5 | 110,5 |
| Suecia | 8,9 | 21,6 | 2,0 | 3,9 | 0,7 | 3,2 | 102,0 |
| Austria | 8,1 | 95,8 | 1,8 | 4,8 | 0,0 | 4,0 | 106,4 |
| Dinamarca | 5,4 | 124,3 | 1,2 | 2,6 | 1,3 | 1,3 | 102,2 |
| Eslovaquia | 5,4 | 109,7 | 1,2 | 0,2 | -0,1 | 0,3 | 106,0 |
| Finlandia | 5,2 | 17,0 | 1,1 | 2,6 | 1,5 | 1,1 | 104,6 |
| Irlanda | 4,0 | 54,6 | 0,9 | 15,3 | 8,2 | 7,1 | 101,3 |
| Lituania | 3,5 | 53,3 | 0,8 | -4,8 | -3,0 | -1,8 | 114,1 |
| Letonia | 2,3 | 36,5 | 0,5 | -5,3 | -4,9 | -0,3 | 117,3 |
| Eslovenia | 2,0 | 98,3 | 0,4 | 0,7 | -1,0 | 1,7 | 104,5 |
| Estonia | 1,4 | 30,2 | 0,3 | -4,0 | -3,7 | -0,3 | — |
| Chipre | 0,7 | 118,4 | 0,2 | 21,4 | 3,8 | 17,8 | 104,0 |
| Luxemburgo | 0,4 | 170,9 | 0,1 | 7,3 | 2,8 | 4,7 | 102,8 |
| Malta | 0,4 | 1265,4 | 0,1 | 6,5 | 2,2 | 4,3 | — |
| Fuent: Eurostat 1 A densidat de población expresa en habitants por km². 2 Población total de cada país representada como % d'a población total de l'UE. 3 Por 1.000 presonas. Esferencia entre a grandaria d'a población de l'anyada 2003, con respective a o 2002. Ye igual a la suma alchebraica d'o creiximiento natural y d'o apoco migratorio (correchito). O creiximiento ye negativo quan os suyos dos components son negativos u quan un d'os dos ye negativo y superior a l'atro en valgua absoluta. 4 Por 1.000 presonas. Esferencia entre as naixencias (vivos) y as muertes en o curso de l'anyada 2003. O creiximiento (u deficit) natural ye negativo, quan as muertes son muitas más que as naixencias. |
|||||||
Se veiga tamién
- Arias metropolitanas en a Unión Europea
- Bandera europea
- Cultura en a Unión Europea
- Infraestructuras d'a Unión Europea
- Luengas oficials d'a Unión Europea
- Investigación y innovación en a Unión Europea
- Presonaches claus d'a Unión Europea
- Relacions exteriors d'a Unión Europea
Vinclos externos
- A Unión Europea online.
- Representación en Espanya.
- Información sobre l'UE y graficos interactivos.
- Diccionario: con explicacions t'a mayoría d'os termins emplegatos en o debat d'a UE.
Referencias
| Predecesor: Tawakkul Karman |
Premio Nobel d'a Paz 2012 |
Succesor: dengún |
Categorías:
- Estatos d'Europa
- Unión Europea
- Premio Nobel d'a Paz
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου