Δημοψήφισμα του 1946
Το Δημοψήφισμα του 1946 διενεργήθηκε από την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Τσαλδάρη την 1 Σεπτεμβρίου 1946, σύμφωνα με το από 27/30 Ιουνίου 1946 Δ΄ Ψήφισμα της Βουλής, "δι΄ ού ελευθέρως θέλει αποφανθή ο Λαός περί της επανόδου της Α.Μ. του Βασιλέως Γεωργίου Β΄ εις την Ελλάδα προς αυτοπρόσωπον ανάληψιν της ασκήσεως των κατά το ισχύον Σύνταγμα αρμοδιοτήτων αυτού". Οι επιλογές ήταν τρεις: υπέρ ή κατά της επανόδου του Βασιλιά και υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας.
Το ΚΚΕ απείχε από τις βουλευτικές εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946, αλλά συμμετείχε στο δημοψήφισμα.
Η Εθνική Πολιτική Ένωση των Γ.Παπανδρέου, Σοφ. Βενιζέλου και Π. Κανελλοπούλου και οι Φιλελεύθεροι του Θ. Σοφούλη είχαν ταχθεί υπέρ της Αβασιλεύτου ή κατά της επανόδου, δήλωσαν όμως ότι θα αποδεχθούν το αποτέλεσμα. Στην ουσία, όχι ανοιχτά, λόγω της ταραγμένης περιόδου (Εμφύλιος Πόλεμος), τα κεντρώα κόμματα για λόγους αρχής ψήφιζαν Αβασίλευτη αλλά δεν έκαναν μεγάλη εκστρατεία υπέρ της.
Υπέρ της επανόδου είχαν εκδηλωθεί το Λαϊκό Κόμμα και όσοι είχαν συνεργασθεί μαζί του στις βουλευτικές εκλογές της 31 Μαρτίου 1946.
Το δημοψήφισμα διενεργήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου του 1946: σε σύνολο περίπου 1.900.000 εγγεγραμμένων ψηφοφόρων ψήφισαν περίπου 1.700.000. Την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων ακολούθησαν οι κατηγορίες ότι είχε γίνει νοθεία. Σε περιοχές τις οποίες οι κομμουνιστές θεωρούσαν δικές τους, όπως ο Πειραιάς, η Θεσσαλονίκη και γενικά η Μακεδονία, τα αποτελέσματα έδειχναν ότι οι ψήφοι είχαν μοιραστεί.[1]
Το αποτέλεσμα ήταν 69% των ψήφων υπέρ της επανόδου του Γεωργίου Β΄. Στην ηπειρωτική Ελλάδα ο Γεώργιος Β΄ έλαβε από 80% έως 97%, ενώ στις πόλεις ψήφισαν κατά της επανόδου του. Στην Κρήτη σημειώθηκε ποσοστό 70% υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας[2]. Η αποχή δεν υπερέβη το 15%. Ο Γεώργιος Β΄ επέστρεψε στην Ελλάδα στις 28 Σεπτεμβρίου.
Το ΚΚΕ απείχε από τις βουλευτικές εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946, αλλά συμμετείχε στο δημοψήφισμα.
Η Εθνική Πολιτική Ένωση των Γ.Παπανδρέου, Σοφ. Βενιζέλου και Π. Κανελλοπούλου και οι Φιλελεύθεροι του Θ. Σοφούλη είχαν ταχθεί υπέρ της Αβασιλεύτου ή κατά της επανόδου, δήλωσαν όμως ότι θα αποδεχθούν το αποτέλεσμα. Στην ουσία, όχι ανοιχτά, λόγω της ταραγμένης περιόδου (Εμφύλιος Πόλεμος), τα κεντρώα κόμματα για λόγους αρχής ψήφιζαν Αβασίλευτη αλλά δεν έκαναν μεγάλη εκστρατεία υπέρ της.
Υπέρ της επανόδου είχαν εκδηλωθεί το Λαϊκό Κόμμα και όσοι είχαν συνεργασθεί μαζί του στις βουλευτικές εκλογές της 31 Μαρτίου 1946.
Το δημοψήφισμα διενεργήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου του 1946: σε σύνολο περίπου 1.900.000 εγγεγραμμένων ψηφοφόρων ψήφισαν περίπου 1.700.000. Την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων ακολούθησαν οι κατηγορίες ότι είχε γίνει νοθεία. Σε περιοχές τις οποίες οι κομμουνιστές θεωρούσαν δικές τους, όπως ο Πειραιάς, η Θεσσαλονίκη και γενικά η Μακεδονία, τα αποτελέσματα έδειχναν ότι οι ψήφοι είχαν μοιραστεί.[1]
Το αποτέλεσμα ήταν 69% των ψήφων υπέρ της επανόδου του Γεωργίου Β΄. Στην ηπειρωτική Ελλάδα ο Γεώργιος Β΄ έλαβε από 80% έως 97%, ενώ στις πόλεις ψήφισαν κατά της επανόδου του. Στην Κρήτη σημειώθηκε ποσοστό 70% υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας[2]. Η αποχή δεν υπερέβη το 15%. Ο Γεώργιος Β΄ επέστρεψε στην Ελλάδα στις 28 Σεπτεμβρίου.
Χαρακτήρας του δημοψηφίσματος
Οι συνταγματολόγοι διαφωνούν σχετικά με τον χαρακτήρα του δημοψηφίσματος: έτσι ο Νίκος Αλιβιζάτος το χαρακτηρίζει προσωπικό δημοψήφισμα, ενώ ο Αριστόβουλος Μάνεσης συνταγματικό, επειδή πιθανή αντίθετη λαϊκή ψήφος προς τον βασιλιά συνεπαγόταν και κατάργηση του μοναρχικού θεσμού του ίδιου. Ο Ηλίας Νικολακόπουλος πάντως το χαρακτηρίζει ιδιόμορφο προσωπικό δημοψήφισμα, το οποίο δεν αφορούσε ούτε τον θεσμό ούτε συνδεόταν με την επιλογή του μονάρχη. «Αφορούσε την σκοπιμότητα της επιστροφής του στην Ελλάδα».[3]Αποτίμηση του αποτελέσματος
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος πρέπει να ερμηνευθεί περισσότερο ως έκφραση αντίθεσης προς το ΚΚΕ παρά ως ένδειξη για την επιθυμία επιστροφής του βασιλιά. Επικρατούσε τότε στη χώρα η αίσθηση ότι η υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας ψήφος θα λειτουργούσε τελικά σε όφελος του ΚΚΕ. Εξάλλου ο κίνδυνος από το ΚΚΕ δεν ήταν φανταστικός για το καθεστώς και μπορούσε να τον διαπιστώσει κανείς από τη συνεχώς αυξανόμενη δραστηριότητα των ανταρτών στη διάρκεια του καλοκαιριού.[4]Αποτελέσματα
| Δημοψήφισμα 1946 | Ψήφοι (%) |
|---|---|
| Υπέρ της Επανόδου του Γεωργίου Β΄ | 69,00 |
| Κατά της Επανόδου του Γεωργίου Β΄ | 20,00 |
| Υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας | 11,00 |
| Σύνολο | 100,00 |
Σημειώσεις
- Jump up ↑ Βασίλειος Κόντης, «Η παλινόρθωση της μοναρχίας και η γενίκευση των συγκρούσεων», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών, τομ. ΙΣΤ, 2000, σελ.123
- Jump up ↑ Η Δημοκρατία στο Απόσπασμα, Ανδρέας Γ. Παπανδρέου, Εκδόσεις Καρανάση, Αθήνα 1974 ISBN 960-14-1237-9
- Jump up ↑ Ηλίας Νικολακόπουλος, Η καχεκτική δημοκρατία: κόμματα και εκλογές, 1946-1967, εκδ.Πατάκης, Αθήνα, 2001, σελ.86
- Jump up ↑ Βασίλειος Κόντης,όπ.π, σελ.123
Πηγές
- Ηλίας Νικολακόπουλος, Η καχεκτική δημοκρατία: κόμματα και εκλογές, 1946-1967, εκδ.Πατάκης, Αθήνα, 2001, σελ.86-94
Επιπλέον ανάγνωση
- Φωτιά και Τσεκούρι, Ευάγγελου Αβέρωφ Τοσίτσα, Εστία 1976.
Εξωτερικές συνδέσεις
Εθνικό Οπτικοακουστικό Αρχείο
|
|||||||||||||||||||
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου